Archief van augustus 2012

Een Rembrandt dankzij de Vereniging Rembrandt

vrijdag 31 augustus 2012

Vereniging Rembrandt is de sponsor van openbaar kunstbezit in Nederland. Sinds de oprichting in 1883 verleent de Vereniging financiële steun voor de meest uiteenlopende museale aankopen. In 2011-12 deed de Vereniging haar naam eer aan en hielp Museum De Lakenhal de Brillenverkoper (1623-24) van Rembrandt te verwerven.

Talent in de kiem
Op de website van de Vereniging Rembrandt staat: “De Brillenverkoper is het vroegst bekende werk van Rembrandt. In de kiem is zijn bijzondere talent in dit schilderij al aanwezig. De Brillenverkoper getuigt van de artistieke uitdagingen waarmee Rembrandt gaandeweg beroemd zou worden: het clair-obscur, de losse verftoets en de levensechte koppen van de hoofdfiguren. Het paneeltje maakte oorspronkelijk deel uit van een serie verbeeldingen van de vijf zintuigen. De Brillenverkoper is de verbeelding van ‘zien’. De Vereniging Rembrandt vond het belangrijk dat dit werk onderdeel werd van ons Nederlands openbaar kunstbezit. Met deze aanwinst kan in Nederland namelijk Rembrandts ontwikkeling van zijn vroegste werk tot zijn laatste werk aan het publiek getoond worden.”

Rembrandt, Brillenverkoper (1623-24)

Het schilderijtje – want het is maar klein – was al geruime tijd in Museum De Lakenhal te bewonderen, gezien het in langdurig bruikleen was. Toen de Brillenverkoper officieel onderdeel werd van de collectie, is dat feestelijk gevierd.  

Cartoon van Peter Quirijnen

Rembrandt en Leiden
Rembrandt werd geboren in Leiden en is dan ook onderdeel van het collectief geheugen van de stad. Museumdirecteur Meta Knol: “Naast de jonge Rembrandt werkten ook Jan Lievens, Jan Steen en Jan van Goyen in de sleutelstad. Als kunstenaar liet Rembrandt zich inspireren door Lucas van Leyden, de grote wegbereider van de renaissance in de Noordelijke Nederlanden. Op zijn beurt beïnvloedde Rembrandt jongere Leidse kunstenaars zoals Gerard Dou en de Leidse fijnschilders in de loop van de 17de eeuw, tot Floris Verster in de 19de eeuw en Jan Wolkers in de 20de eeuw. Van al deze schilders zijn werken aanwezig in de collectie van Museum De Lakenhal. Met de Brillenverkoper van Rembrandt wordt daaraan een topstuk toegevoegd van internationaal belang”. [Lees meer]

Stem ook!
In 2011 werden 14 kunstwerken aangekocht met hulp van Vereniging Rembrandt. Op de site van de Vereniging Rembrandt kan nu een top 3 van favoriete aankopen opgesteld worden. Voor ons staat de Brillenverkoper natuurlijk op nummer1, maar hoe zit dat bij de rest van Nederland? Het kunstwerk dat op nummer1 eindigt zal in 2013 prijken op de nieuwe Rembrandtpas: stemmen dus!

De collectie in het middelpunt van de belanstelling: ‘Preparations’ van Roy Villevoye

vrijdag 17 augustus 2012

Ineens stond hij daar in het museum. Een donkere man op blote voeten, een enorm houten kruis zijdelings overeind houdend. Menig bezoeker reageerde geschokt, of op zijn minst ietwat geschrokken op de ontmoeting met deze hyperrealistische beeltenis van een Asmat uit Papoea. Maar waarom eigenlijk?

‘Preparations’ (2009) van Roy Villevoye stond in 2010 opgesteld in de erezaal van Museum De Lakenhal, daar waar zich de laat Middeleeuwse schilderkunst bevindt. De kruisdrager ging zo een wel heel onverwachte dialoog aan met het ’Laatste Oordeel’ (1526-27) van Lucas van Leyden. Op initiatief van Villevoye werden aan de voet van het drieluik bovendien rijen Asmat-voorouderschedels getoond, afkomstig uit de collecties van het Leidse Museum Volkenkunde en het Wereldmuseum in Rotterdam. Waar Lucas van Leyden met zijn verbeelding van de Dag des Oordeels toekomstmuziek schetst voor alle gelovigen in heden en verleden, laten de rijkelijk versierde schedels zien dat de zorg om voorouders ook in andere culturen aanwezig is. Vergankelijkheid en hoop, maar ook magie en religie zijn universele thema’s, lijkt Villevoye te willen zeggen.

Met de komst van christelijke zendelingen in de voormalige Nederlandse kolonie Papoea Nieuw-Guinea is de schedelcultuur daar in de loop van de 20ste eeuw in onbruik geraakt. Nationale geschiedenis en de ontmoeting tussen volkeren, ver verwijderd van elkaars voorstellingswereld, zijn daarmee eveneens spannende hoofdstukken die Villevoye met ‘Preparations’ aansnijdt.

Vooral wanneer het aankomt op oude en vertrouwde kunst, zoals christelijke altaarstukken in het museum, is men geneigd te denken dat alles reeds gezegd is. Echter, door als museum te voorzien in de ruimte en de mogelijkheid om het verleden aan het heden te toetsen, blijven zich nieuwe horizonten openbaren en houden we elkaar scherp.

In 2011 heeft Museum De Lakenhal ‘Preparations’ met steun van het Mondriaan Fonds aan kunnen kopen, waarmee niet alleen een nieuw hoofdstuk is toegevoegd aan de collectiegeschiedenis van Nederland, maar ook de Lakenhalcollectie in een compleet nieuw daglicht is gesteld.

Ik ben benieuwd wanneer – en in welke context - we het beeld weer tegenkomen hier in het museum.

Zomer in museumland

vrijdag 10 augustus 2012

 

In de zalen van de Nederlandse musea is het rustig. Afgezien van die in Amsterdam misschien, waar de buitenlandse toeristen de stad hebben bezet. Het is zomer en de Nederlanders hebben het land tijdens de afgelopen weken één voor één verlaten. Zo ook een groot gedeelte van het museumpersoneel. De meeste tentoonstellingen zijn in mei en juni al geopend, zodat iedereen met ingang van juli rustig zijn hielen kon lichten. Men is op vakantie, ofwel: de komkommertijd is op zijn hoogtepunt.

In een artikel in De Volkskrant laat Marcel Gelauff, hoofdredacteur van het NOS Journaal, zich ontvallen: ‘Ik geloof niet dat er nog zoiets is als komkommertijd. De tijd dat het lastig was om een programma te vullen, ligt inmiddels echt wel achter ons.’ Hij doelt daarmee op de aankomende verkiezingen in zowel Nederland als de VS, de burgeroorlog in Syrië en de financiële crisis. En dan hebben we het nog niet eens over de sportevenementen gehad: eerst het EK, toen de Tour de France en nu de Olympische Spelen.

Ook in de musea is het niet zo rustig als het lijkt, want zodra de septembermaand aanbreekt,  opent de ene na de andere nieuwe tentoonsteling. Niet alleen opent Museum De Lakenhal op 15 september PARELEN in kunst, natuur & dans, in De Kunsthal begint op dezelfde dag een grote tentoonstelling over de beeldhouwer Maillol en op de 23ste beleeft het vernieuwde Stedelijk Museum in Amsterdam na jaren van verbouwing haar vuurdoop met Beyond Imagination. Achter de schermen wordt er dus stiekem hard doorgewerkt!

Eind augustus vindt traditiegetrouw de Uitmarkt plaats in Amsterdam. Tout cultureel Nederland presenteert daar het nieuwe jaarprogramma. Museum De Lakenhal is dit jaar door Stichting Doen uitgenodigd in hun stand: een mooie samenwerking die het startsein geeft aan een mooi jaar. U komt toch ook?