Archief van november 2012

Nieuwe buren en een facelift voor Museum De Lakenhal

donderdag 29 november 2012

In de straat naast Museum De Lakenhal wordt al een tijdje grof geweld gebruikt. Enorme machines knabbelden hapjes af van een huizenblok in de Lange Scheistraat om ruimte te maken voor Muziekcentrum De Nobel. Het nieuwe poppodium dat in 2014 open gaat is een aanwinst voor de stad en onderdeel van een groter pakket hervormingen voor het hart van Leiden: het Cultuurkwartier. Ook de restauratie en uitbreiding van Museum De Lakenhal maakt onderdeel uit van dit grootscheepse project. 

Oud & nieuw
Het blok van17de-eeuwse woningen en 19de-eeuwse fabriekspanden tussen Scheltema en Museum De Lakenhal in vormt de basis voor De Nobel, dat een waar icoon voor Leiden moet worden. Het project wordt uitgevoerd door Ector Hoogstad Architecten. Het bureau zoekt daarbij naar een balans tussen oud en nieuw. Daarom worden de twee beoogde popzalen nieuw gebouwd binnenin de bestaande structuur van grote en kleine ruimtes, dakterrassen en tuinen.

Het onthullen van het bouwdoek op 27 november jl.

v.l.n.r. Ruud Visser (directeur van concertzaal LVC ), architect Joost Ector en Jan-Jaap de Haan (Wethouder Cultuur Leiden)

Cultuurkwartier
Muziekcentrum De Nobel wordt, samen met onder meer Museum De Lakenhal, Museum Boerhaave, de Marekerk en de Stadsschouwburg, onderdeel van het cultuurkwartier van Leiden: een cluster van culturele instellingen bij de Lammermarkt in het centrum van de stad. Het moet een wijk worden met een compleet eigen sfeer, waarin het niet alleen prettig cultuursnuiven is, maar ook prettig rondstruinen. Langs ateliers en winkels, of door het Singelpark bijvoorbeeld. Ook is het door elkaars nabijheid aantrekkelijk om inspirerende samenwerkingen aan te gaan. Muziek in het museum, kunst op straat: aan goede ideeën geen gebrek. Het gebied legt bovendien de rode loper uit naar de rest van Leiden, waar zich de kenmerkende hofjes, winkelstraten en nog meer musea bevinden.

Het Cultuurkwartier in vogelvlucht-perspectief

Een facelift voor Museum De Lakenhal
Zoals al eerder aangekondigd gaat in de loop van 2014 het meerjarige bouwtraject in dat Museum De Lakenhal transformeert in een volwaardig museum van de 21ste eeuw. Met de grote heropening in 2017 zal het museum een nieuw gezicht laten zien: niet alleen heeft de17de-eeuwse Laecken-Halle tegen die tijd een flinke facelift gehad, maar zal ook de oppervlakte zijn gegroeid. Achter de nieuwe gevel die zal komen te verrijzen aan de Lammermarkt-zijde gaan dan niet meer alleen het huidige gebouw schuil, maar onder meer ook een aparte tentoonstellingsruimte, een zaal voor publieksactiviteiten en een nieuw museumrestaurant en -winkel.

Impressie: Museum De Lakenhal na de verbouwing

Bekijk hier de video waarin cultuurwethouder Jan-Jaap de Haan, architect Joost Ector en stadshistoricus Cor Smit vertellen over de bouw van De Nobel.

Lees hier meer over de plannen voor het Leidse cultuurkwartier.

Museale biscuitjes?

dinsdag 6 november 2012

Nederland Museumland werkt hard aan het digitaal ontsluiten van archief- en museumcollecties. Zo lanceerde het Rijksmuseum vorige week een fonkelnieuwe collectiesite en sluit daarbij aan in een lange rij van goede voorbeelden, waarvan ook Museum De Lakenhal deel uitmaakt. Snuffelen door onze eigen collectiewebsite levert nog vaak verrassingen op. Want: koekjes in een museumcollectie? Gedocumenteerd en wel? De datering doet echter een belletje rinkelen. Mei 1945: het einde van de hongerwinter en de ophanden zijnde bevrijding van WO II.

Navraag bij de conservator geschiedenis van Museum De Lakenhal leverde het volgende op: de biscuits zijn waarschijnlijk afkomstig uit een voedseldropping. In mei 1945 vond in hongerlijdend westelijk Nederland namelijk een grootschalige operatie plaats, die bekend is geworden onder de naam Operatie Manna – een verwijzing naar het Hebreeuwse woord waarmee het wonderlijke voedsel uit het boek Exodus wordt beschreven. Maandenlange onderhandelingen tussen de geallieerden en de Duitse bezetters leverden een tijdelijke wapenstilstand op: het akkoord van Achterveld. Honderden vliegtuigen vlogen over het land om de pakketten te droppen.

Op de pakken stond in het Nederlands vermeld: “Levensmiddelen” Deze levensmiddelen zijn voor u. Zij worden u gebracht door de geallieerde vliegers en zijn uitsluitend bestemd voor Nederlandse burgers. Zoekt dit gebied af voor het geval er pakketten buiten het vastgestelde gebied zijn gevallen en voegt dit bij uw voorraad. Gebruik de levensmiddelen niet voordat uw verantwoordelijke leiders ze verdeeld hebben en u uw rechtmatige deel hebt ontvangen. Als de vijand probeert er zich meester van te maken, noteert dan alle bijzonderheden, meldt deze. “Blijft naar ons uitzien. Wij komen terug”

De vallende pakketten brachten naar verluid wel enige schade toe aan de op het land staande bloembollen en daken van huizen aan de Leidsevaart. Ze wogen dan ook gemiddeld 20 kg per stuk. De vulling bestond vooral uit chocolade, koffie, suiker, zout, thee, melk, blikken boter, kaas, vlees, sigaretten, kauwgom én biscuits.  Ook in een verslag van een Rotterdammer die de droppings meemaakte lezen we dat er biscuits in de zakken zaten: ‘De inhoud van de zakken bestond gedeeltelijk uit blikken meat and vegetables, welfare biscuits in grote blikken en eierpoeder.’


Hoe de koekjes – netjes bewaard in een plastic zakje – uiteindelijk de rantsoenering overleefd hebben is de vraag. Heeft iemand ze uit de mond gespaard? En waarom werd uiteindelijk in 2005 besloten ze aan het Regionaal Archief Leiden (RAL) te doneren? De koekjes zijn namelijk via een omweg in het museumcollectie terechtgekomen. Het RAL besloot de koekjes aan Museum De Lakenhal over te dragen en de bijbehorende documenten in het eigen archief te bewaren. Zo wordt in Leiden gewerkt aan het conserveren van ons gedeeld verleden.


Op de site van het RAL zijn ook foto’s te zien van een bevrijdingsoptocht in Noordwijk. De jongens, trommelend op de grote blikken waarin de gedropte biscuits hadden gezeten, zijn uitgedost al geallieerden. Er wordt een spandoek gedragen met de tekst: “De kaakjes waren heerlijk, maar wij bekennen hier, wij hebben van de trommels toch nog veel meer plezier.” Misschien is het dus helemaal niet zo gek dat Nederlanders biscuitjes bij de thee nog altijd een traktatie  vinden.

Bekijk hier een filmfragment van de voedseldropping in het Rotterdam van 1945.

Lees en bekijk hier meer over de voedseldropping in 1945.