Nederland Museumland werkt hard aan het digitaal ontsluiten van archief- en museumcollecties. Zo lanceerde het Rijksmuseum vorige week een fonkelnieuwe collectiesite en sluit daarbij aan in een lange rij van goede voorbeelden, waarvan ook Museum De Lakenhal deel uitmaakt. Snuffelen door onze eigen collectiewebsite levert nog vaak verrassingen op. Want: koekjes in een museumcollectie? Gedocumenteerd en wel? De datering doet echter een belletje rinkelen. Mei 1945: het einde van de hongerwinter en de ophanden zijnde bevrijding van WO II.

Navraag bij de conservator geschiedenis van Museum De Lakenhal leverde het volgende op: de biscuits zijn waarschijnlijk afkomstig uit een voedseldropping. In mei 1945 vond in hongerlijdend westelijk Nederland namelijk een grootschalige operatie plaats, die bekend is geworden onder de naam Operatie Manna – een verwijzing naar het Hebreeuwse woord waarmee het wonderlijke voedsel uit het boek Exodus wordt beschreven. Maandenlange onderhandelingen tussen de geallieerden en de Duitse bezetters leverden een tijdelijke wapenstilstand op: het akkoord van Achterveld. Honderden vliegtuigen vlogen over het land om de pakketten te droppen.

Op de pakken stond in het Nederlands vermeld: “Levensmiddelen” Deze levensmiddelen zijn voor u. Zij worden u gebracht door de geallieerde vliegers en zijn uitsluitend bestemd voor Nederlandse burgers. Zoekt dit gebied af voor het geval er pakketten buiten het vastgestelde gebied zijn gevallen en voegt dit bij uw voorraad. Gebruik de levensmiddelen niet voordat uw verantwoordelijke leiders ze verdeeld hebben en u uw rechtmatige deel hebt ontvangen. Als de vijand probeert er zich meester van te maken, noteert dan alle bijzonderheden, meldt deze. “Blijft naar ons uitzien. Wij komen terug”

De vallende pakketten brachten naar verluid wel enige schade toe aan de op het land staande bloembollen en daken van huizen aan de Leidsevaart. Ze wogen dan ook gemiddeld 20 kg per stuk. De vulling bestond vooral uit chocolade, koffie, suiker, zout, thee, melk, blikken boter, kaas, vlees, sigaretten, kauwgom én biscuits.  Ook in een verslag van een Rotterdammer die de droppings meemaakte lezen we dat er biscuits in de zakken zaten: ‘De inhoud van de zakken bestond gedeeltelijk uit blikken meat and vegetables, welfare biscuits in grote blikken en eierpoeder.’

Hoe de koekjes – netjes bewaard in een plastic zakje – uiteindelijk de rantsoenering overleefd hebben is de vraag. Heeft iemand ze uit de mond gespaard? En waarom werd uiteindelijk in 2005 besloten ze aan het Regionaal Archief Leiden (RAL) te doneren? De koekjes zijn namelijk via een omweg in het museumcollectie terechtgekomen. Het RAL besloot de koekjes aan Museum De Lakenhal over te dragen en de bijbehorende documenten in het eigen archief te bewaren. Zo wordt in Leiden gewerkt aan het conserveren van ons gedeeld verleden.

Op de site van het RAL zijn ook foto’s te zien van een bevrijdingsoptocht in Noordwijk. De jongens, trommelend op de grote blikken waarin de gedropte biscuits hadden gezeten, zijn uitgedost al geallieerden. Er wordt een spandoek gedragen met de tekst: “De kaakjes waren heerlijk, maar wij bekennen hier, wij hebben van de trommels toch nog veel meer plezier.” Misschien is het dus helemaal niet zo gek dat Nederlanders biscuitjes bij de thee nog altijd een traktatie  vinden.

Bekijk hier een filmfragment van de voedseldropping in het Rotterdam van 1945.

Lees en bekijk hier meer over de voedseldropping in 1945.