Zomer in museumland

10 augustus 2012

 

In de zalen van de Nederlandse musea is het rustig. Afgezien van die in Amsterdam misschien, waar de buitenlandse toeristen de stad hebben bezet. Het is zomer en de Nederlanders hebben het land tijdens de afgelopen weken één voor één verlaten. Zo ook een groot gedeelte van het museumpersoneel. De meeste tentoonstellingen zijn in mei en juni al geopend, zodat iedereen met ingang van juli rustig zijn hielen kon lichten. Men is op vakantie, ofwel: de komkommertijd is op zijn hoogtepunt.

In een artikel in De Volkskrant laat Marcel Gelauff, hoofdredacteur van het NOS Journaal, zich ontvallen: ‘Ik geloof niet dat er nog zoiets is als komkommertijd. De tijd dat het lastig was om een programma te vullen, ligt inmiddels echt wel achter ons.’ Hij doelt daarmee op de aankomende verkiezingen in zowel Nederland als de VS, de burgeroorlog in Syrië en de financiële crisis. En dan hebben we het nog niet eens over de sportevenementen gehad: eerst het EK, toen de Tour de France en nu de Olympische Spelen.

Ook in de musea is het niet zo rustig als het lijkt, want zodra de septembermaand aanbreekt,  opent de ene na de andere nieuwe tentoonsteling. Niet alleen opent Museum De Lakenhal op 15 september PARELEN in kunst, natuur & dans, in De Kunsthal begint op dezelfde dag een grote tentoonstelling over de beeldhouwer Maillol en op de 23ste beleeft het vernieuwde Stedelijk Museum in Amsterdam na jaren van verbouwing haar vuurdoop met Beyond Imagination. Achter de schermen wordt er dus stiekem hard doorgewerkt!

Eind augustus vindt traditiegetrouw de Uitmarkt plaats in Amsterdam. Tout cultureel Nederland presenteert daar het nieuwe jaarprogramma. Museum De Lakenhal is dit jaar door Stichting Doen uitgenodigd in hun stand: een mooie samenwerking die het startsein geeft aan een mooi jaar. U komt toch ook?

De kracht van samenwerking: Museumgroep Leiden

27 juli 2012

Leiden telt 7 musea: voor een middelgrote stad is dat erg veel. Op de cultuurkaart van Nederland staat Leiden op de 4de plaats. Omdat ieder Leids museum een heel eigen specialisatie heeft, is het culturele landschap in de stad heel compleet. Voor kunst kom je vanzelfsprekend naar Museum De Lakenhal, liefhebbers van etnografie en geschiedenis kunnen hun hart ophalen in Museum Volkenkunde en het Rijksmuseum van Oudheden. Het Sieboldhuis programmeert als enige in Nederland alles rondom Japan en Naturalis, dat recent de naam uitbreidde met Biodiversity Center om een nieuw gezicht te geven aan de fusie tussen het voormalige NBC Naturalis, het Zoölogisch Museum Amsterdam en het Nationaal Herbarium Nederland, is de autoriteit op het gebied van biodiversiteit. Museum Boerhaave heeft een ontzagwekkende collectie opgebouwd rondom de wetenschappelijke praktijk en de Hortus Botanicus ten slotte is als oudste botanische tuin van Nederland groots in het verzamelen en onderzoeken van levende natuur.

Om optimaal van elkaars aanwezigheid te profiteren, is de Museumgroep Leiden in het leven geroepen. Communicatie- en educatiemedewerkers van de verschillende musea ontwikkelen onder de paraplu van de Museumgroep initiatieven waarbij het gemeenschappelijke belang boven het individuele staat. De Museumgroep coördineert bijvoorbeeld verschillende educatieve projecten speciaal voor leerlingen van basis en voorgezet onderwijs in en rond Leiden. Ook worden er regelmatig persberichten met opvallend Leids museumnieuws én een maandelijkse gezamenlijke digitale nieuwsbrief verzonden.

Een andere succesformule is de collectieve promotie die via de Museumgroep geregeld wordt. In het stadsbeeld verschijnen regelmatig banners met topstukken uit alle verschillende Leidse collecties. Ieder museum behoudt op die manier een eigen gezicht, maar profiteert van de efficiëntie van een gezamenlijke campagne.

Gecoördineerde en uitgebalanceerde samenwerking is in het verlengde van het advies van de Raad voor Cultuur een waardevol instrument om het Nederlandse museale landschap slagvaardiger er zelfstandiger te maken. Museumgroep Leiden is dan ook niet de enige in haar soort: Utrecht heeft een eigen museumgroep die de onderlinge activiteiten kanaliseert en ook vertegenwoordigers van de Rotterdamse musea zitten regelmatig samen aan tafel. Echter, omdat die laatste groep zo enorm groot is, zo’n 35 kleinere en grotere musea, kunnen zijn niet zo efficiënt te werk gaan als de Museumgroep Leiden. Vanwege het compacte, maar rijkgeschakeerde karakter van het Leidse museumlandschap mag de MGL dan ook best een succesnummer genoemd worden!

Een nieuwe Oude Hal: een goede binnenkomer

20 juli 2012

Bezoekers van Museum De Lakenhal komen sinds jaar en dag binnen op het zonovergoten voorplein. Hoewel, zonovergoten? Het oorverdovende geroffel van de regen op het glazen dak is deze zomer een vertrouwder fenomeen. Na een kopje koffie begint een bezoek aan het museum, maar allereerst moet dan de monumentale Oude Hal doorkruist worden.

Rechts hangt een tv-scherm. Een video van The making of het moderne historiestuk van fotograaf Erwin Olaf doet daarop iedere dag verslag van dit bijzondere project uit 2011. Veel bezoekers kiezen ervoor om op de bankjes voor het toestel plaats te nemen en de film te bekijken als ontspannen begin van hun museumbezoek. Verder is de ruimte nog leeg. Dat kan anders, want waarom van de Oude Hal geen oriëntatie- en relaxplaats maken? De karakteristieke hal zou een behaaglijke, huiskamer-achtige omgeving moeten worden met een informatiebalie waar bezoekers terecht kunnen met vragen, met wi-fi voor smartphones en een grote ronde tafel met iPads waarop de collectie online geraadpleegd kan worden en catalogi ter inzage klaarliggen. Toekomstvisioenen? Valt wel mee.

Ontwerpster Karen Polder is inmiddels al aan de slag gegaan met het uitwerken van de ideeën. Deze week kwam zij haar eerste ruimtelijke uitwerking laten zien, voorzien van stofstalen en ander inspiratiemateriaal. Vóórdat de tentoonstelling PARELEN in kunst, natuur & dans op 16 september opent, moet de nieuwe Oude Hal klaar zijn.

De voorbereidingen voor diezelfde tentoonstelling PARELEN zijn overigens in volle gang. Eerder wijdde ik al een blog aan de productie van de bijbehorende dansfilms, maar nu wordt ook het kleurenpalet dat kunstenaar Peter Struycken speciaal voor de tentoonstelling ontwikkelde al op de muren aangebracht.

The making of: dansfilms voor PARELEN in kunst, natuur & dans

13 juli 2012

De voorbereidingen voor de tentoonstelling PARELEN in kunst, natuur & dans zijn in volle gang. Er zijn bijvoorbeeld inmiddels al drie dansfilms opgenomen: door Michael Schumacher, Natalia Horecna én Leine Roebana | Peter Delpeut. De filmlocatie? Museum De Lakenhal.

De vierde film, die de serie compleet zal maken, wordt begin september opgenomen door Het Nationale Ballet. Tot aan de opening op 16 september is het nu een kwestie van monteren. Wij zien uit naar het eindresultaat!

Danseres Natalia Horecna op een draaiend plateau (foto: Rosan Boersma – Selfmadefilms)

Dankzij een perspectivische schildering lijkt de schilderijenzaal wel twee keer zo lang! (Foto: Stef Tijdink)

Een complete filmstudio op zaal, inclusief wirwar van bekabeling. Gelukkig vonden de opnames plaats op maandag en waren er dus geen bezoekers in de buurt om daarover te struikelen.

Achter + rechts van het bureau: cineast Peter Delpeut en choreografen-duo Leine Roebana (Foto: Stef Tijdink).

Er zijn niet alleen dansers in het museum, ook studenten van het Koninklijk Conservatorium komen langs om voorwerk te doen voor de composities die zij speciaal voor PARELEN schrijven o.l.v. Yannis Kyriakides.

 

Leidse Museumnacht 2012 was een succes!

5 juli 2012

Galmende stemmen op zaal in Museum De Lakenhal: niet alleen van het gelegenheidskoor dat muziek uit de middeleeuwse koorboeken zong, maar vooral ook van de vele bezoekers die we hebben mogen verwelkomen op zaterdagavond 30 juni.  Een overzicht:

Grote drukte tijdens de opening bij Museum Volkenkunde 

.. met Chinese drakendansers.

Ondertussen in Museum De Lakenhal: accordeonist Marieke Grotenhuis tijdens Utopisch Nest-performance De Toverlantaarn,

theatergroep Lichtbende met toverlantaarns anno nu,

.. museumexperts op zaal die de mooiste verhalen vertelden tijdens de speeddates,

.. en koorgezang voor het Laatste oordeel van Lucas van Leyden. Klik hier voor een video.

Dankzij het twitterscherm op het voorplein waren alle updates in één blik te overzien.

En er werd volop getwitterd over @DeLakenhal, @museumnachtLDN en #museumnacht!

VJ Mofo 2 en DJ x-0-x op het voorplein

.. voor een ultieme lounge-sfeer. 

Kortom: Museum De Lakenhal bedankt alle bezoekers, medewerkers en artiesten voor de geweldige avond!

Milou van Oene – Medewerker Communicatie|Publiciteit

Work in progress: PARELEN in kunst, natuur & dans

28 juni 2012

Vanaf 16 september is in Museum De Lakenhal een bijzondere tentoonstelling te bewonderen. Voor PARELEN in kunst, natuur & dans combineert gastcurator en choreografe Karin Post, zoals de titel al doet vermoeden, kunst, natuurhistorie en dans om het thema parels op een vernieuwende manier te belichten. Niet alleen ontwikkelen bekende kunstenaars als Marijke van Warmerdam en Rob Birza nieuwe installaties, er zijn ook verschillende dansfilms in de maak bij onder meer Het Nationale Ballet en danseres Natalia Horecna. Pierre Bokma spreekt een audiotour in, geschreven door toneelschrijver Rob de Graaf.

Het is niet verwonderlijk dat project waarbij zoveel partijen betrokken zijn een complexe, maar kleurrijke organisatie kent. Een blik achter de schermen:

Danseres uit het gezelschap o.l.v. danser/choreograaf Michael Schumacher. Kostuum: Conny Groenewegen.

Milou van Oene - Medewerker Communicatie | Publiciteit

Het langste park van Nederland

14 juni 2012

Vanuit de lucht is ie goed te zien: het historische hart van Leiden wordt omgeven door een aaneengesloten singel. Her en der gedecoreerd met plukjes groen en rakend aan meerdere culturele en historische hotspots, is de singel van Leiden met 6.2 km de grootste herkenbare vestingstructuur van Europa en daarmee een uniek stadsmonument. Al lopend door de stad valt de rondgang helaas niet goed genoeg op en zijn er obstakels die een comfortabele wandeling in de weg staan. Daarom worden er nu concrete plannen gemaakt om het Singelpark te verbeteren en op de kaart te zetten.

Internationale designwedstrijd

Het huidige, rudimentaire, Singelpark heeft drie dingen hard nodig: een duidelijke identiteit, een toegankelijk en open karakter en logische verbindingen tussen de verschillende hoogtepunten langs de singel. Een stadspark dat aan die eisen voldoet levert niet alleen een plek op waar inwoners en dagjesmensen iedere dag weer kunnen genieten, ook het aangrenzende cultuurkwartier, waarvan Museum De Lakenhal onderdeel is, krijgt een flinke impuls.  Om de ideale partij te vinden om deze klus, waarvoor de Gemeente Leiden een flink bedrag beschikbaar heeft gesteld, tot een goed einde te brengen, is een internationale designwedstrijd uitgeschreven.

Zes bureaus

Daarvoor werden zes wereldwijd vermaarde (landschaps-)architecten benaderd, die hun plannen inmiddels ingediend hebben bij het projectteam. Het gaat om Studio Karst, Michael van Gessel (i.s.m. Steven Delva), Latz+Partner, LOLA, Michel Desvigne en Gross.Max. Op http://www.singelpark.nl/ staat meer informatie over de deelnemers te lezen. Op maandag 25 juni as. worden de ingezonden plannen in Museum De Lakenhal besproken door de beoordelingscommissie, waarin ook directeur van Museum De Lakenhal Meta Knol zetelt. Uiteraard houden wij je op de hoogte van de vorderingen en ontwikkelingen.

Prestigieus project

Het Singelpark is een prestigieus project, dat kan bogen op de totstandkoming van succesvolle langwerpige stadsparken wereldwijd. The High Line in New York bijvoorbeeld. Het voormalige verhoogde bevoorradingsspoor in de wijk Manhattan is nu een groene strook, comfortabel verheven boven de drukte van de stad.  

In het Spaanse Valencia werden in de traverse van een omgelegde rivierbedding de Turia tuinen aangelegd. Het park slingert zich door het centrum van de stad en is voor zowel stadsinwoners als toeristen een recreatie- en ontmoetingsplek van formaat.

 

 

NIETS IS GENOEG

8 juni 2012

Heeft u ze al gezien? In heel Leiden hangen posters met daarop de tekst NIETS IS GENOEG. Ze zijn onderdeel van een project van proceskunstenaar Martijn Engelbregt en sinds vandaag hangt er ook een exemplaar in de Oude Hal van Museum De Lakenhal.

Installatie in de Oude Hal

 

NIETS IS GENOEG, maar één pamflet ook.

 

Bij de Meelfabriek, Leiden

Engelbregt werd in het kader van de Cultuurweken Leiden door Utopisch Nest (een samenwerking tussen en Museum De Lakenhal en muziektheaterensemble De Veenfabriek) gevraagd in te spelen op de actieperformance ‘Ik wil mijn geld terug’ van De Veenfabriek. Onder regie van Eric de Vroedt gaat de performance over het gegeven dat mensen denken en spreken in termen van ‘míjn belastinggeld’. Het algemeen belang wordt daarmee voor het gemak over het hoofd gezien. In de IKWILMIJNGELDTERUG-actiebus maak je kans je geld daadwerkelijk terug te zien.

In 1996 richtte Engelbrecht de EGBG op: Engelbregt Gegevens Beheer Groep (of: Eens Gegeven Blijft Gegeven). Daarmee zette hij als afstuderend kunstenaar de eerste schreden op het fascinerende vlak van de stroperige bureaucratie. Zijn werken – formulieren, enquêtes, instituten en ondernemingen – zijn regelmatig punt van discussie door de onduidelijke scheidslijn tussen realiteit en kunstwerk. Het formulier om illegalen aan te geven of het zogenaamde ‘Tegenscript’ om telemarketeers het hemd van het lijf te vragen zijn hier bekende voorbeelden van. Op zijn website meer informatie over eerdere projecten van Martijn Engelbregt.

Martijn Engelbregt

 Milou van Oene – Medewerker Communicatie | Publiciteit

Musea online

1 juni 2012

Museum De Lakenhal was in 1996 het tweede Nederlandse museum met een eigen website. Die site was hoofdzakelijk functioneel van aard: enkel het broodnodige was er te vinden. Inmiddels is de online cultuur behoorlijk veranderd en hoewel de huidige website van Museum De Lakenhal al een aantal aanpassingsrondes doorgemaakt heeft, loopt deze achter bij de huidige standaard. Achter de schermen wordt dan ook hard gewerkt aan een compleet vernieuwde website, die in 2013 online zal gaan. Maar wat zijn eigenlijk de elementaire bouwstenen van een geslaagde museumwebsite?

Screenshot website Museum De Lakenhal 1999

Stevige basis

Tijdens een rondje surfen langs websites van andere Nederlandse en internationale musea passeren de meest geavanceerde toepassingen de revue. Van speciale videokanalen tot fanatieke blog-communities, er is online inmiddels veel meer te vinden dan enkel de openingstijden en lopende tentoonstellingen. Voorop staat echter een stevige basis: een website waarop het makkelijk navigeren is en die altijd compleet én up to date is. Dat vereist een doordachte routing door de pagina’s en slagvaardigheid van het museumpersoneel. Voor diegenen die enkel naar het adres van het museum op zoek zijn moet een enkele blik op de homepage afdoende zijn. Overzichtelijkheid is ook nodig om het almaar groeiende aandeel bezoekers dat via smartphones op de site terechtkomt te bedienen.

 

Screenshot website Museum De Lakenhal 2002

Leuke extra’s

Op een stevig fundament kun je vervolgens bouwen aan allerlei leuke extra’s. Interactie is daarbij het toverwoord: online bezoekers de mogelijkheid bieden om iets bij te dragen. Persoonlijke ervaringen delen en beeld- of videomateriaal publiceren, bijvoorbeeld. Net als in het museum zelf moet de visuele impuls namelijk het belangrijkste zijn, dus niet teveel lange teksten en ervoor zorgen dat er altijd veel te zien is. Afbeeldingen van de collectie, foto’s van museumbezoek geüpload door bezoekers, nieuwe multimediatoepassingen, etc.   

 

Projectsite Lucas van Leyden 2011

Projectsites

Museum De Lakenhal laat al jaren parallelle projectsites bouwen, speciaal gewijd aan een lopende tentoonstelling. Daar staan alle acties, activiteiten en publiciteit netjes en herkenbaar bij elkaar. Voor PARELEN in kunst, natuur & dans, de grote tentoonstelling die op 15 september 2012 opent, staat weer zo’n projectsite gepland. Over de invulling hiervan volgt later meer. In het online archief kun je alle historische projectsites nog eens rustig bekijken.

Tot in de kleine uurtjes

25 mei 2012

Leiden is de vierde cultuurstad van Nederland, na Amsterdam, Groningen en Utrecht. Met zeven musea in de binnenstad heeft Leiden een extreem hoge museumdichtheid en ook de Universiteit draagt aan het culturele imago bij. Als ‘Stad van Ontdekkingen’ treedt Leiden graag naar voren met haar weelderige rijkdom aan kunst en kennis. Dat doet de stad door de organisatie van uiteenlopende culturele activiteiten, waaronder de jaarlijkse Museumnacht.

Studenten dragen hun culturele steentje bij door inmiddels al vier jaar in samenwerking met de musea de Museumnacht Leiden te organiseren. Op zaterdagavond 30 juni is het weer zover. Alle Leidse musea stellen hun deuren tot in de kleine uurtjes open en er worden uiteenlopende activiteiten georganiseerd. In Museum De Lakenhal projecteert een VJ op het voorplein, er wordt a capella gezongen bij de Leidse Koorboeken en Lichtbende zorgt voor spetterend lichttheater op zaal. Zodra de musea om 01.00 hun deuren sluiten, geeft de passe-partout bezoekers toegang tot de after-party.

 Ontspannen in de tuin van Museum De Lakenhal tijdens de Museumnacht 2011

Dankzij een laagdrempelige kennismakingsmoment zoals de Museumnacht wordt de interesse voor cultuur en collecties geprikkeld bij diegenen die een bezoek aan reguliere tentoonstellingen vaak nog schuwen. Maar ook de groep die al wél cultureel actief is komt graag naar de speciale avondopenstelling. In de praktijk komt het vooral neer op mensen tussen de 18 en 35 jaar. Door een festival-achtig tintje aan de avond te geven, wordt een publieksgroep bediend die het toe-eigenen van cultuur als een sociale bezigheid ziet. Het zijn mensen die snel schakelen tussen hun verschillende bezigheden en de dingen die ze doen en leuk vinden via smartphones delen op facebook en twitter. Die mensen krijgen op de Museumnacht een aansprekend programma voorgeschoteld waarin naar hartlust gezapt kan worden: even een bodybuild-demonstratie bijwonen in Museum Boerhaave, dan naar het Sieboldhuis voor een sushi-hapje met vrienden die een ander programma afwerken, om vervolgens in Museum De Lakenhal te luisteren en mee te zingen bij de Leidse Koorboeken.

De musea in Leiden laten op de 30ste juni aan een breed publiek zien dat zij ieder hun specifieke kwaliteiten en verzamelgebied hebben: naturalia in Naturalis, Japanse kunst en cultuur in Het Sieboldhuis, planten in de Hortus Botanicus, etnografie in Museum Volkenkunde, wetenschappelijke geschiedenis in Museum Boerhaave, archeologie in het Rijksmuseum van Oudheden en tenslotte kunst en geschiedenis van de stad Leiden in Museum De Lakenhal. Ook de Pieterskerk en de Sterrenwacht doen dit jaar mee. Om te pendelen tussen de verschillende locaties kunnen bezoekers gebruik maken van speciaal vervoer .

Speciaal vervoer tijdens de Museumnacht 2011

Dat de organisatie van zo’n grootschalig evenement goeddeels in de handen van een groep enthousiaste studenten ligt, is best bijzonder. In de meeste andere Nederlandse steden waar museumnachten plaatsvinden werken professionele evenementenbureaus mee aan de organisatie en marketing. Om de doelgroep het beste te benaderen en enthousiasmeren bouwen ook zij echter op jonge werknemers en vrijwilligers. In Amsterdam is dat bijvoorbeeld het geval bij N8: een stichting die zichzelf niet alleen tijdens de Museumnacht, maar het hele jaar rond tot doel stelt een nieuw en jong publiek aan de Amsterdamse musea te verbinden. Klik hier om een lezing te bekijken die Stichting N8 gaf op de internationale conferentie Museum Next. 

Wederzijdse interesse en het nastreven van cultureel aanbod van hoogwaardige kwaliteit: daarop stoelt een geslaagde museumnacht. De collectie moet daarbij altijd het uitgangspunt blijven. Museum De Lakenhal nodigt dan ook niet voor niets een lichttheatergroep en een VJ uit. Momenteel is namelijk de tentoonstelling Toverlantaarns in het museum te zien. Deze 18de-eeuwse uitvinding is een vroege voorloper van de diaprojector en beamer: de instrumenten waarmee de videojockeys van vandaag uitgaansavonden opluisteren met geprojecteerd beeld. Het museum is zo in staat het heden met het verleden te verbinden en dat is één van de belangrijkste missiepunten van Museum De Lakenhal.

Een bezoeker van de Museumnacht 2011

Het koor dat a capella zingt bij de 16de-eeuwse Leidse Koorboeken is daar eveneens een uitdrukking van. Meezingen op de melodie van de middeleeuwen is niet alleen bijzonder en mooi (mits men de juiste noot weet te halen), er gaat ook een flinke historische vertaalslag aan deze exercitie vooraf.

Tot slot kunnen de bezoekers van Museum De Lakenhal tijdens de Museumnacht hun vragen over de collectie kwijt bij rondleiders en andere experts die door het hele museum opgesteld staan. Door het vrijblijvende karakter van deze ‘dates op zaal’ is het stellen van vragen en het leren over de collectie veel meer een ad hoc aangelegenheid dan bij een normaal museumbezoek het geval is. Deze manier van doen sluit aan bij de manier waarop het dagelijks leven er dankzij google en wikipedia uitziet: informatie is altijd bij de hand. Maar tijdens de Museumnacht krijg je er wel een gratis glimlach van onze medewerkers bij.