Leidse Salon met Nelleke Noordervliet

11 mei 2012

‘In sommige opzichten is Leiden door de eeuwen heen gelijk gebleven. In de zeventiende eeuw was het de zetel van een befaamde universiteit waar rijke jongelieden uit binnen- en buitenland de student kwamen uithangen en af en toe iets opstaken bij beroemde hoogleraren. Tegelijk was het een uit zijn voegen barstende immigrantenstad waar duizenden arme sloebers zich in de lakenindustrie afbeulden.’

Vrij Man

Zo schrijft Nelleke Noordervliet (Rotterdam, 1945) in haar nieuwe historische roman Vrij man die op 16 mei verschijnt. Op de Leidse Salon van zondag 3 juni is Noordervliet in het museum te gast en zal zij meer vertellen over het boek, waarin ook het 17de-eeuwse Leiden een rol speelt. De historische Laecken-Halle waarin het museum gevestigd is, gaat als voormalig centrum van de bloeiende Leidse lakenhandel een bijzondere dialoog aan met het verhaal van Vrij man.  Het is alsof het heden en het verleden elkaar op 3 juni heel even aanraken.

Griffier van het verleden

Hoofdpersoon is arts en jurist Menno Molenaar. Noordervliet loopt met hem door zijn verleden en fungeert daarbij als griffier van zijn levensverhaal. Zij tekent Molenaar’s persoonlijke geschiedbeleving op. Die beleving wijkt af van ‘het grote verhaal’: ieders eigen bril kleurt onvermijdelijk de visie op het verleden. Of er eigenlijk wel sprake is van en objectieve geschiedenis, is de centrale vraag in Vrij man.

Uitgeverij Augustus

Alles moet kloppen

Tijdens het schrijfproces hield Noordervliet een blog bij. Daarop deelde en documenteerde zij de onderzoekende houding die een schrijver van historische romans zich eigen moet maken. Details moeten kloppen, zowel inhoudelijk als geografisch. Wat waren bijvoorbeeld de juiste klok en kalender op de verschillende plaatsen die de hoofdpersonen aandoen? Meer lezen over de worstelingen en geluksmomenten van Noordervliet? Klik dan op onderstaande link.

http://www.athenaeum.nl/nieuws/noordervliet-op-weg-naar-vrij-man

Leidse Salon

De Leidse Salon is een terugkerende live talkshow waarin gastheer Onno Blom in gesprek gaat met gasten uit de wereld van kunst, wetenschap en politiek. Kijk voor het actuele programma in de agenda op de website van Museum De Lakenhal. Tijdens de Salon van 3 juni is het boek van Nelleke Noordervliet te koop. Na afloop vindt een signeersessie plaats.

Nelleke Noordervliet, foto: Ernie Enkelaar

 Milou van Oene – Medewerker Publiciteit

Museum De Lakenhal inspireert met stalenboeken

10 mei 2012

Eind 2010 heeft Museum De Lakenhal de Zuid-Hollandse museumprijs gewonnen met het project Werk in Uitvoering. Voor een goede besteding van het geldbedrag dat daaraan gekoppeld was is intern een prijsvraag uitgeschreven. Dit heeft geresulteerd in het project Digitaliseren van 26 stalenboeken, wat natuurlijk perfect past in de doelstelling van Werk in Uitvoering, namelijk: de collectie zo optimaal mogelijk toegankelijk maken voor medewerkers en publiek. Dit project is nu succesvol afgerond!

 

Museum De Lakenhal was ooit het bruisende centrum van de Leidse lakenindustrie. In het 17de-eeuwse stadspaleis werden stoffen gekeurd die vervolgens – indien goed genoeg bevonden – hun kwaliteitsmerk kregen. Laken is een ambachtelijk vervaardigde wollen stof, kleurrijke patronen kwamen er niet op voor. De stalenboeken waarvan hier bladzijden zijn afgebeeld, bevatten honderden stofontwerpen in verschillende patronen en kleuren van de Leidse Katoen Maatschappij. Toen die in 1934 failliet ging, werden de stalenboeken aan Museum De Lakenhal geschonken: een bijzondere gift. Vanwege hun kwetsbaarheid zijn ze maar zelden voor publiek te zien en dat is jammer, want er komen de meest verrassende en exotische dessins op voor: Arabische en Indische teksten, een turks koffiepotje en een olifant onder een palmboom, om maar een paar voorbeelden te noemen. De Leidse ‘katoentjes’ waren dankzij hun lage prijs en aansprekende motieven populair in voormalig Nederlands-Indië.
 

De 26 grote stalen- en patronenboeken in de collectie van het museum hebben ieder tussen de 150 en 300 pagina’s waarvan in totaal 3175 foto’s gemaakt zijn. Als het goed gaat, is straks op de nieuwe collectiesite door al het beeldmateriaal heen te klikken.

 

Door ervoor te zorgen dat iedereen straks toegang heeft tot dit enorm brede scala van opvallend tijdloze stofontwerpen, biedt Museum De Lakenhal designers, kunstenaars en creatievelingen van nu een schat aan inspiratiebronnen.  

Milou van Oene – Medewerker Publiciteit

Een museumblog: waarom eigenlijk?

4 mei 2012

Net als veel andere musea in binnen- en buitenland heeft Museum De Lakenhal een blog. Hierop wordt iedere week een verhaal geplaatst om geïnteresseerden een kijkje in de keuken van de museumpraktijk te geven: de opbouw en nasleep van tentoonstellingen, bijzondere vondsten in het depot, nieuwe projecten en ga zo maar door. Maar waarom doen we dit eigenlijk?

 

Onthullen

Transparant zijn is een van de belangrijkste missies van Museum De Lakenhal. In een museum gebeurt immers zoveel meer dan enkel dat wat op zaal te zien is! Achter de schermen én op zaal zijn medewerkers iedere dag met veel kennis van zaken en enthousiasme aan het werk en dat onthullen wij graag aan iedereen die begaan is met het museum. Een blog is daarvoor een uitgelezen plek, maar ook de collectiewebsite die binnenkort de lucht in gaat is een goed voorbeeld. Door informatie en kennis te delen wil het museum haar band met bezoekers en geïnteresseerden verstevigen. Niet voor niets zijn de kernwoorden waarmee Museum De Lakenhal haar visie uitdraagt achtereenvolgens: inspireren, verbinden en vernieuwen.

 

Inspireren, verbinden en vernieuwen

Vernieuwen doen we doorlopend. Onder meer met de aankoop van nieuwe collectiestukken – Rembrandt’s Brillenverkoper – en vooruitstrevende tentoonstellingsconcepten, zoals het geval is met de op handen zijnde tentoonstelling PARELEN in KUNST, NATUUR & DANS. Inspireren doen we al sinds 1874 met de collectie en de geslaagde tentoonstellingen die daaruit voortkomen, verbinden door u altijd op de hoogte te houden van het laatste nieuws middels de nieuwsbrief en dit blog. Maar ook door geregeld naar uw mening te vragen. Door continu de dialoog aan te gaan wil Museum De Lakenhal een museum voor, door en van iedereen te zijn. Niet alleen voor Leidenaren, doorgewinterde kunstliefhebbers of volwassenen, maar voor jong en oud, modern en behoudend, buurman en buitenlandse toerist.

 

Nieuwe ontwikkelingen

Om ons werk goed te kunnen doen moeten de medewerkers van Museum De Lakenhal zich dus continu blijven afvragen wat mensen bezighoudt. We tellen onze likes op Facebook, voeren publieksenquêtes uit, maar blijven daarnaast vinden dat we meer kunnen doen. Dankzij websites, smartphones, social networks en andere multimediale toepassingen komen er steeds meer mogelijkheden bij om mensen aan elkaar én aan een instelling te binden. Op deze ontwikkeling wordt niet alleen door Museum De Lakenhal, maar door culturele instellingen wereldwijd ingespeeld.

Het Brooklyn Museum heeft binnen het personeelsbestand een heuse community van bloggers: het hele museum doet mee om interessante weetjes door te spelen aan bezoekers van de site.

http://www.brooklynmuseum.org/community/blogosphere/

 

Ook dichter bij huis zijn voorbeelden van de transparante museumpraktijk te vinden. Het Leidse Museum Boerhaave bijvoorbeeld. Daar vond een medewerker in het depot iets dat lijkt op een stukje zeemleer. Het zou niet de eerste keer zijn dat een achtergelaten stuk gereedschap of schoonmaakgerei per ongeluk een inventarisnummer krijgt, maar ditmaal betrof het toch echt een collectiestuk: een gelooid stukje menselijke huid.  Het verhaal en de foto’s werden gedeeld op het blog.

http://blog.museumboerhaave.nl/?p=97

Bijzondere vondst in het depot van Museum Boerhaave, Leiden

 

Publieksfavorieten

Wat zijn eigenlijk de publieksfavorieten uit je collectie? De top 10 van Museum De Lakenhal is vorig jaar vastgesteld aan de hand van enquêtes. Stipt op nummer 1 staat Het Laatste Oordeel van Lucas van Leyden. Dit is interessante informatie om rekening mee te houden wanneer de collectieopstelling aangepast wordt. Nu zal Het Laatste Oordeel niet zo snel naar het depot verdwijnen, maar dat de bavelaars, de typisch Leidse kijkkastjes die op nummer 2 staan, zo populair waren, was anders misschien niet bekend geweest.

http://lakenhal.nl/topstukken.php

 

In Yorkshire, Engeland werd het publiek eveneens gevraagd naar hun favorieten. Met welk schilderij had men een persoonlijke band? Het mooiste verhaal werd beloond met een replica van het betreffende lievelingswerk.

http://www.yorkshiresfavourites.org/home.html

 

Een andere manier om publieksgroepen te betrekken bij de museumpraktijk is het uitlokken van vragen. Museum Boijmans Van Beuningen deed dit bijvoorbeeld in het kader van de omstreden tentoonstelling van de Pindakaasvloer. Iedereen mocht een vraag stellen in het filmhokje van de Pindakaaspost en kunstenaar Wim T. Schippers gaf vervolgens op de website van het museum via een video antwoord.

http://arttube.boijmans.nl/nl/pindakaaspost

 

 

De toekomst

De collectie blijft de spil van het museum, wat de nieuwste technische snufjes dan ook mogen zijn. Een combinatie waarin kunst, kennis en innovatie in balans zijn is echter noodzakelijk voor een toekomstbestendig museum. En precies dat wenst Museum De Lakenhal te zijn. Daarom blijven wij leren, proberen en innoveren om de bezoekers van zowel het museum als de website te kunnen blijven verrassen met vooruitstrevende en hoogstaande projecten.  

Milou van Oene – Medewerker Publiciteit

Ongelofelijk goed nieuws voor Museum De Lakenhal

27 april 2012

Op dinsdag 24 april 2012 heeft het College van Burgemeester & Wethouders van de Gemeente Leiden het Kaderbesluit Restauratie en Uitbreiding van Museum De Lakenhal goedgekeurd. Eind mei zal het aan de gemeenteraad  worden voorgelegd en wordt duidelijk of de verbouwingsplannen een definitief groen licht krijgen. De goedkeuring van het college van B&W is ongelofelijk goed nieuws, want het museum wil al meer dan 50 jaar verbouwen. 

 Blijdschap alom

Wethouder Jan-Jaap de Haan: “Leiden is de vierde cultuurstad van Nederland en wil blijven investeren in de cultuursector. […] Dankzij dit besluit kan Museum De Lakenhal haar positie als onderscheidend 21e-eeuws kunstmuseum verder verstevigen en een basis leggen voor een duurzame toekomst, aantrekkelijk voor een groeiend publiek.” Ook directeur Meta Knol is blij met het collegebesluit: “Dit is een historische kans om de restauratie en uitbreiding van het museum eindelijk vorm te geven op basis van een haalbaar plan. Het college heeft een moedig besluit genomen. We hopen nu van harte op de steun van de gemeenteraad.”

Een eigentijds museum

Om mee te gaan met de 21ste eeuw moet de 17de-eeuwse Laecken-Halle waarin het museum sinds 1874 gevestigd is een flinke opknapbeurt krijgen. Al in 1948 werd voor het eerst aangegeven dat een renovatie noodzakelijk was om de collectie goed te kunnen tonen en beheren. Vanwege financiële tekorten hebben de plannen nooit doorgang kunnen vinden en tot op heden moeten staf en bezoekers genoegen nemen met tijdelijke oplossingen.

Goede hoop

Maar nu lijkt er dan daadwerkelijk hoop te gloren aan de horizon van Leiden. De gemeente heeft 13,5 miljoen euro voor De Lakenhal gereserveerd: een bedrag dat het museum zelf aan zal moeten vullen tot het benodigde totaal. Van dat geld moet allereerst de restauratie van het monumentale pand bekostigd worden. Dit is noodzakelijk om de museumregistratie te behouden: een keurmerk om de naam museum te mogen voeren. Daarnaast worden de publieksvoorzieningen verbeterd en zal een aparte tentoonstellingszaal gebouwd worden, zodat de vaste collectie niet meer continue plaats hoeft te maken voor de tijdelijke tentoonstellingen.

Een monumentale entree

Het museumgebouw heeft al eerder fikse veranderingen doorgemaakt. Zo werd in 1921 de Pape-vleugel aangebouwd, inclusief een nieuwe hal en het monumentale trappenhuis dat de begane grond nog altijd verbindt met de 1ste verdieping. Deze imposante ruimte aan de zijde van de Lange Scheistraat werd toen de nieuwe entree van het museum. Tegenwoordig komen bezoekers binnen via het voorplein aan de kant van de Oude Singel en wordt de entree in de Pape-vleugel aan het oog onttrokken door een groot schilderij.

 

Huidige situatie in de Pape-vleugel

 

 

De verborgen deur achter het schilderij

Van buiten is het bordes nog wel te zien. Zou het niet mooi zijn om deze oude, imposante ingang in ere te herstellen? Deze mogelijkheid wordt nu, samen met nog vele andere, onderzocht ter voorbereiding op de zo vurig gewenste verbouwing.

 

 

Lange Scheistraat: situatie na de verbouwing in 1921

 

 

Mogelijk situatie na de verbouwing: ingang aan de Lange Scheistraat in ere hersteld.

 

Aard- en nagelvaste collectie

Maar niet alleen restauratie en uitbreiding van het museum staan op de lijst, er moet ook gewerkt worden aan de conservering van alle zogenaamde aard- en nagelvaste collectieonderdelen die vanaf ca. 1900 in het gebouw van Museum De Lakenhal aangebracht zijn. Het gaat hierbij vooral om bouwfragmenten uit gesloopte historische panden, betegelde schouwen, trappen en poorten, maar ook om grafzerken en complete stijlkamers.  De Staalmeesterskamer, met haar vergulde lederen behang, is hier een voorbeeld van. Maar ook de complete kapel van een Oud Katholieke schuilkerk uit 1694. Het hele museum zit dus vol met “lichaamsvreemde elementen” , allemaal met een eigen geschiedenis. Bouwhistorisch onderzoek heeft recentelijk een rapport opgeleverd waarin alle elementen in kaart zijn gebracht en op waarde geschat, zodat ze ook tijdens een verbouwing gewaarborgd blijven.

 

Staalmeesterskamer

Milou van Oene – Medewerker Publiciteit

Werk (nog altijd) in Uitvoering

19 april 2012

In 2010 baarde Museum De Lakenhal flink wat opzien met het project Werk in Uitvoering. Het was een jaar van herbezinning op de eigen collectie, waarin 13.000 depotstukken uit 135 jaar verzamelgeschiedenis naar zaal gebracht werden om te registreren, schoon te maken en te fotograferen. Bijzonder was dat het publiek deze werkzaamheden live kon volgen. Vanwege die vernieuwende transparante aanpak won het museum met Werk in Uitvoering de Zuid-Hollandse Museumprijs.

Maar weinig mensen weten dat het project achter de schermen nog altijd doorgaat. In 2011 zijn onder andere de objecten die in het buitendepot van Museum De Lakenhal bewaard worden onder handen genomen. Hier staan de grote objecten zoals meubelen, kachels, de ijscokar van Belfi, behangstalen en tapijten. Verder is al het werk op papier beschreven en gefotografeerd.

De collectieregistrator van Museum De Lakenhal plus twee tijdelijke medewerkers zorgen ervoor dat alle collectie-informatie in het collectieregistratiesysteem TMS gezet wordt. Soms worden er bijzondere ontdekkingen gedaan. Op de rollerband kwamen in 2010 bijvoorbeeld allerlei beschilderde glasplaatjes voorbij: afbeeldingen van werkende mensen, landschappen, duivels en dieren, maar ook pikante scenes die dateren uit de 18de en 19de eeuw. Het bleken toverlantaarnplaatjes die met behulp van een lantaarn op een doek of muur geprojecteerd konden worden. De lantaarnist vertelde er een spannend verhaal bij en daarmee was de eerste echte bioscoopervaring geboren.

De plaatjes in de collectie van Museum De Lakenhal zijn van bijzonder goede kwaliteit. Ze komen grotendeels uit het Leidse atelier van de familie Musschenbroek, die gespecialiseerd was in het maken van instrumenten. Een echte verborgen schat dus, met de tentoonstelling Toverlantaarns als resultaat. Deze en andere collectiepresentaties zijn nog tot 12 augustus te bewonderen in het museum. De presentaties Rondom De Stijl en Jan Toorop & H.P. Bremmer zelfs tot 13 januari 2013.

Kennis van de eigen collectie is belangrijk voor zowel het museum als de bezoeker. Zij zien echter alleen de kunstwerken en objecten die op zaal gepresenteerd worden. Wat er in de depots aanwezig is blijft grotendeels onbekend. Dankzij het project Werk in Uitvoering kan Museum De Lakenhal binnenkort haar hele collectie online laten zien. Dat betekent dat iedereen voortaan met een klik op de muis kan zoeken en snuffelen in al het moois dat Museum De Lakenhal met trots en plezier beheert. Houd de website dus in de gaten!

Milou van Oene – Medewerker Publiciteit

Museumweekend 2012

12 april 2012

Museumweekend

14 en 15 april is het landelijk museumweekend. Dit jaar is het thema: Laat je verrijken door het museum. Daar zijn we goed in bij Museum De Lakenhal! Op vertoon van een geldig entreebewijs, waarvoor dit weekend het symbolische bedrag van 1 euro geheven wordt, kan jong en ouder deelnemen aan tal van activiteiten. Niet alleen zijn er op beide dagen om 13.00 en 14.00 uur instaprondleidingen te volgen, er is nog veel meer te beleven.

 

In het donker

 Er zijn nog maar weinig mensen die een ouderwetse toverlantaarn kunnen bedienen. Daan Buddingh en Ankie Menger zijn er daar twee van. Licht uit, brandend kaarsje in de lantaarn, beschilderde glasplaat voor de lens schuiven en zie: er verschijnt een schouwspel op de muur! Tel daar de vertelkunsten en muzikale begeleiding van de lantaarnisten bij op en je wilt nooit meer naar de allernieuwste 3D-film in de bioscoop. Zaterdag om 15.00 uur kun je aanschuiven.

Museum Jeugd Universiteit

Voor kinderen die altijd meer willen weten bestaat de Museum Jeugd Universiteit. Echte professoren en professionals geven 1 keer per maand een college over een interessant onderwerp. Tijdens het museumweekend kun je een proefles bijwonen waarin Drs. Els de Baan antwoord geeft op de vraag: Wie verzint de kleuren in kleren? Voor deze activiteit zijn beperkt plaatsen beschikbaar, dus meld je aan via de website van het museum.

Leidse Salon

De titel Leidse Salon is ontleend aan een 17de & 18de-eeuws fenomeen. Franse dames organiseerden toen naar Italiaans voorbeeld regelmatige bijeenkomsten om te converseren over kunst, literatuur en filosofie. Deze Salons zijn eigenlijk de voorlopers van de huidige praatprogramma’s op televisie en radio.

Zondag 15 april gaat gastheer Onno Blom vanaf 15.00 uur in gesprek met schrijver Jan Siebelink, gastconservator van de tentoonstelling Toverlantaarns Tristan Mostert en voorzitter van het Rembrandt Research Project Ernst van de Wetering. Saxofonist Tom Beek verzorgt de muzikale entourage van deze enerverende middag.

De Collectie in het middelpunt van de belangstelling

5 april 2012

De laatste lichten worden afgesteld en de tekstbordjes moeten nog worden opgehangen, maar dan is het een kwestie van bewonderen. Vanaf vrijdag 6 april is de nieuwe collectiepresentatie rondom schilder Floris Verster en dichter Albert Verwey te zien. In combinatie met literair werk van de zogenaamde Tachtigers geeft de tentoonstelling een beeld van de wegbereiders van de avant-garde aan het eind van de 19de eeuw.

Werk aan de winkel bij Floris Verster

Een bijzonder stel

Achter Het laatste Oordeel van Lucas van Leyden valt eveneens iets bijzonders te zien. Voor het derde jaar besteedt Museum De Lakenhal in samenwerking met het Egidius Kwartet aandacht aan de Leidse Koorboeken. Een buitenkansje gezien de 16de-eeuwse hand-opgetekende boeken als enig Nederlands ensemble overgebleven zijn. Op de museumnacht van 30 juni zal trouwens blijken of de koorboeken ook vandaag de dag nog zuiver klinken..

Leidse Koorboeken

Leidse Koorboeken

Toverlantaarns

Hoewel deze afgelopen week al te bewonderen was, ook nog even aandacht voor de presentatie Toverlantaarns. Treed binnen in de wondere wereld van deze voorlopers van de beamer en ontdek hoe vermakelijk de 18de-eeuwse humor nog is. Ook toen wist men al dat vuige plaatjes ieders aandacht trekken: neem dus vooral een kijkje in het erotisch kabinet.

 

Toverlantaarns

 Activiteiten

Niet alleen tijdens de museumnacht is er van alles te doen in Museum De Lakenhal. Doorlopend worden uiteenlopende activiteiten aansluitend op het tentoonstellingsprogramma georganiseerd: van lezingen tot workshops en van muziekfestival tot voorstelling. Houd de online agenda dus in de gaten!

 Milou van Oene – Medewerker Publiciteit

Van Leiderdorp naar 3 oktober

3 november 2011

Op zondag 30 oktober werd de historische fietstocht gereden. De route voerde langs plekken rond Leiden en Leiderdorp die meespeelden in de strijd tussen Spanjaarden en Watergeuzen.  Jos Janssen, bedenker en samensteller van de tocht, leidde ‘zijn’ moedige geuzen langs molengangen, mistige weides met Schotse hooglanders, bijzondere vogels en prachtige Hollandse vergezichten. Een tocht om een traditie van te maken! Wie weet volgend jaar rond 3 oktober weer? Bekijk hem hier alvast

De molengang bij Wilsveen

De nieuwe geuzen

 

Panorama vanf het uitzichtpunt in Grotepolder

 

Wie heeft half Leiden laten ontploffen?

1 november 2011

Tijdens het Kennisfestival onthulde Arti Ponsen het ware verhaal achter de ramp met het kruitschip in 1807. Bijna 60 kinderen en ouders zaten ademloos te luisteren op de Grote Pers, waar speciaal voor de gelegenheid een origineel brokstuk van het schip was neergezet. Na afloop kreeg iedereen een mooie Kruitschipkoek, en die ging er goed in!

 

Lakenhal Ontzet

15 september 2011

Gisteren werd op de historische afdeling het eerste exemplaar van Suske en Wiske Het Lijdende Leiden gepresenteerd. Voorzitter van de 3 october Vereeniging Els van Eijck mocht als eerste dit verhaal over het Leidens Ontzet lezen.

Gisteren hadden we 750 exemplaren van het stripverhaal in huis, nu nog maar 199…