de persoonDe StijlschilderkunstarchitectuurvormgevingDada
NL | ENhomeVan Doesburg tentoonstelling activiteiten bezoekersinformatie persberichten sponsoren + links

Van Doesburg and the International Avant-Garde: Constructing a New World

01-10-2009


In nauwe samenwerking met Tate Modern in Londen presenteert Stedelijk Museum De Lakenhal van 20 oktober '09 t/m 3 januari '10 in Leiden een groots opgezette tentoonstelling over Theo van Doesburg (1883-1931) en zijn invloed op de internationale avant-garde. Onvermoeibaar en vol van geestdrift verrichtte Van Doesburg baanbrekend werk als initiator, ambassadeur, promotor en organisator van de nieuwe kunst. De meer dan 300 werken van circa 80 kunstenaars –  onder wie El Lissitzky, László Moholy-Nagy, Gino Severini, Kurt Schwitters, Hans en Sophie Arp, Hans Richter, Piet Mondriaan, Vilmos Huszár en Alexander Archipenko –  zijn afkomstig van musea uit de hele wereld en voor een groot deel nog nooit in Nederland te bewonderen geweest.

Multidisciplinair als Van Doesburg was, als schilder, architect, vormgever, typograaf, kunstcriticus, dichter, redacteur en uitgever, streefde hij naar veranderingen in alle disciplines en vooral naar een synthese van kunst en leven: een ‘constructeur van het nieuwe leven’. In 1917 richtte hij in Leiden het tijdschrift De Stijl op, een platform van de gelijknamige kunstbeweging, waar kunstenaars en architecten als onder anderen Piet Mondriaan, Bart van der Leck, Vilmos Huszár, J.J.P. Oud en Gerrit Rietveld op zoek waren naar een harmonische en universele stijl. Als redacteur van het blad werd Van Doesburg al snel de spreekbuis van de groep en vanaf 1920 reisde hij naar België, Frankrijk en Duitsland om De Stijl te promoten. Hij gaf lezingen, schreef artikelen in internationale tijdschriften, gaf ‘De Stijl’ cursussen in Weimar aan studenten van het Bauhaus, organiseerde congressen en tentoonstellingen, richtte tijdschriften en kunstenaarsgroepen op, raakte bevriend met buitenlandse kunstenaars als de constructivist El Lissitzky en dadaïst Kurt Schwitters en wist vooral veel kunstenaars aan zich te binden. Door al die activiteiten werd hij een van de centrale figuren binnen de Europese avant-garde.
Hij was de man van de contrasten, van de polemieken; weerstanden waren voor hem om te overwinnen en niet om uit de weg te gaan. Vriendschappen eindigden wel eens in flinke ruzies. Ook in de kunst zijn er tegenstellingen te ontdekken in zijn interesses in het constructivisme én Dada, dat als een antikunst beweging het tegenovergestelde was. Hij schiep alter ego’s als de dadaïstische dichter I.K. Bonset en de Italiaanse schrijver Aldo Camini. Tijdens de Dada-optredens in Duitsland en vervolgens in Nederland, met zijn derde vrouw Nelly en de kunstenaars Schwitters en Huszár, genoot hij van de ophef die ze veroorzaakten.
De tentoonstelling neemt het hele museum in beslag en zet Van Doesburg neer als een onvermoeibare, veelzijdige en centrale persoon binnen de internationale avant-garde. Schilderijen, beelden, maquettes, meubels, affiches, films, typografische ontwerpen en tijdschriften geven een beeld van de levendige internationale kunstwereld waarin de verschillende disciplines steeds meer met elkaar verweven raakten. Er is werk te zien van onder anderen El Lissitzky, László Moholy-Nagy, Gino Severini, Karl Peter Röhl, Werner Gräff, Walter Dexel, Kurt Schwitters, Hans en Sophie Arp, Raoul Hausmann, Hans Richter, Henryk Berlewi, Mondriaan, Vilmos Huszár, Bart van der Leck, Alexander Archipenko.

Er verschijnt een rijk geïllustreerde Engelstalige catalogus Van Doesburg and The International Avant-Garde. Constructing a New World, onder redactie van Gladys Fabre en Doris Wintgens Hötte (240 pagina’s met 250 kleurafbeeldingen; € 25,00).

De tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door de hoofdbegunstigers Turing Foundation en Mondriaan Stichting, Stimuleringsfonds voor beeldende kunst, vormgeving en cultureel erfgoed, de subsponsors SNS Reaal Fonds, het Prins Bernhard Cultuurfonds (Straver Fonds), Cultuurfonds Leiden en de partners Stichting VSBfonds en gemeente Leiden.

Samenstellers tentoonstelling: Gladys Fabre, Vicente Todolí en Doris Wintgens Hötte.
Van 4 februari tot 16 mei 2010 is de tentoonstelling te zien in Tate Modern Londen.

 

Turing Foundation Mondriaan Stichting SNS Reaal Fonds VSB Fonds Leiden Cultuurfonds Leiden Prins Bernhard Cultuurfonds    

Informatie
Afdeling Presentatie, Mia van Iterson/ Saskia Bekke-Proost

Klik op de thumbnail voor een hoge resolutie versie


Theo van Doesburg, Simultaneous Counter-Composition, 1929-30, olieverf op doek, 50,1x49,8cm, Digital image © 2009, The Museum of Modern Art, New York/ Scala, Florence

Klik op de thumbnail voor een hoge resolutie versie


Theo van Doesburg, Counter Composition VI , 1925, olieverf op doek, 50 x 50 cm, © Tate, London 2009

Klik op de thumbnail voor een hoge resolutie versie


Theo van Doesburg, Cornelis van Eesteren, Model Maison d'Artiste,1923, reconstructie 1982, Collectie Gemeentemuseum Den Haag

Klik op de thumbnail voor een hoge resolutie versie


El Lissitzky, 2. Announcer. Victory over the sun, 1923, litho op papier, 51,0 x 42,8 cm, © Tate Modern, London 2009

Klik op de thumbnail voor een hoge resolutie versie


Kurt Schwitters, Mz. 285 Pillenz (oorspr: Für Nelli), collage, gouache, stof op papier, 18 x 14,1 cm, particuliere collectie

Klik op de thumbnail voor een hoge resolutie versie


Lajos Kassák, Kiosk, 1923/1977, Model uit plexiglas en hout, 36,2 x 27,2 x 41,2 cm, © Petofi Museum of Literature – Kassák Museum, Budapest

Klik op de thumbnail voor een hoge resolutie versie


Henryk Berlewi, Construction mecano-factural, 1924, gouache op papier, 98 x 81 cm, Muzeum Sztuki, Lodz, Polen

Klik op de thumbnail voor een hoge resolutie versie


J.J.P. Oud, Café de Unie, 1925, gouache op papier, 73 x 84 cm, particuliere collectie

Klik op de thumbnail voor een hoge resolutie versie


Gerrit Rietveld, Rood-blauwe leunstoel 1918, beukenhout, triplex, 88 x 60 x 66 cm, Collectie Centraal Museum Utrecht, schenking 1959, Image & copyright Centraal Museum Utrecht/ foto Axel Funke

 

Klik op de thumbnail voor een hoge resolutie versie


Theo van Doesburg, Compositie III, 1917, Glas-in-Lood, uitgevoerd door Vennoootschap Crabeth, Den Haag, 40 x 40 cm, Stedelijk Museum De Lakenhal Leiden,
Bruikleen Instituut Collectie Nederland,(schenking Van Moorsel)

Klik op de thumbnail voor een hoge resolutie versie


Theo van Doesburg,Portret van Pétro (Nelly van Doesburg), ca. 1922, olieverf op karton op paneel,Stedelijk Museum De Lakenhal Leiden,bruikleen Instituut Collectie Nederland (Schenking Van Moorsel)&a

Klik op de thumbnail voor een hoge resolutie versie


Georges Vantongerloo, Construction in a sphere, 1918, hout, 18 x18 x 12 cm, particuliere collectie