De zelfopoffering van Burgemeester Pieter van der Werf, tussen 1816 - 1817

Mattheus Ignatius van Bree

Dit doek van ruim vier meter hoog en bijna zes meter breed verbeeldt het moment waarop burgemeester Van der Werf in 1574 zijn eigen lichaam als voedsel aanbiedt aan een hongerige menigte. Volgens de overlevering wilde hij met deze heldendaad zijn stadsgenoten ervan overtuigen niet toe te geven aan de honger, maar te volharden in hun verzet tegen de Spaanse overheersing. De Spanjaarden hadden Leiden afgesloten van alle land- en waterwegen, in de hoop dat Leidenaren de moed zouden opgeven. Maar dankzij een strenge rantsoenering konden de Leidenaren nog maandenlang teren op de voorraden. Pas eind augustus 1574 werd het tekort aan voedsel echt nijpend en ontstonden er relletjes. De gezagdragers - zoals burgemeester van der Werf - die voor de verdeling van de schaarse middelen moesten zorgen, kregen het zwaar te verduren. Op 8 september was er weer eens een opstootje voor het stadhuis. Hongerige mannen en vrouwen met kinderen probeerden een besluit tot overgave te forceren. Gelukkig konden ze dankzij het optreden van stadssecretaris Jan van Hout in toom worden gehouden: hij haalde de schutterij erbij. Drie jaar na het Ontzet is deze gebeurtenis, waarbij het slagen van de opstand tegen Spanje aan een zijden draadje hing, voor het eerst beschreven door Jan Fruytiers. Hij vertelde dat burgemeester Van der Werf de opgehitste menigte manmoedig tegemoet was getreden en zijn eigen lichaam als voedsel had aangeboden. Daarop waren de oproerkraaiers beschaamd huiswaarts gekeerd. Dit verhaal maakte zo’n indruk dat het keer op keer in woord en beeld is herhaald.

Multimedia

Object

Titel
De zelfopoffering van Burgemeester Pieter van der Werf
Objectnaam
schilderij
Inventarisnummer
S 46
Publiek domein

Publiek domein is een term die gebruikt wordt om aan te geven dat werken niet langer onder de bescherming van het auteursrecht en aanverwante rechten vallen. Dit is het geval als de maker minstens 70 jaar dood is. Er is dan geen rechthebbende en om de werken te gebruiken is geen toestemming nodig.

ja

Vervaardiging

Maker
Mattheus Ignatius van Bree
Datering
tussen 1816 - 1817
Materialen
doek, olieverf
Techniek
geschilderd
Afmetingen
Algemeen (afmetingen volgens catalogus 1983): 430 × 574cm (4300 × 5740mm)

Onderwerp

Voorstelling
stadsgezicht, vrouw, man, kerk, historiestuk, kind, stadhuis, burgemeester
Afgebeelde persoon
Pieter Adriaansz. van der Werf
Topografie
leiden

Verwerving

Datum
1872
Wijze van verwerving
Overdracht
Met dank aan
Overdracht Stadhuis Leiden, 1872
Vragen?
collectie@lakenhal.nl
Nieuwsbrief ontvangen?
Meld u aan

Onderdeel van

Het gebouw

Lees het hele verhaal

Onderdeel van

Leidens Beleg en Ontzet

Lees het hele verhaal

Onderdeel van

Strijdbare vrouwen

Lees het hele verhaal