Home

Museum De Lakenhal vernieuwt! De restauratie en uitbreiding van Museum De Lakenhal gaat van start. Vanaf maandag 17 oktober 2016 is het museum gesloten tot aan de heropening in het voorjaar van 2019.

Planning

De werkzaamheden nemen naar verwachting twee en een half jaar in beslag. Topstukken uit de collectie zijn te zien in andere musea, zoals het Rijksmuseum, Stedelijk Museum Alkmaar en binnenkort ook in onder andere het Mauritshuis en het Frans Hals Museum. Na de ontruiming van het museum start de aannemer in januari 2017 met de werkzaamheden. Museum De Lakenhal opent naar verwachting in het voorjaar van 2019 de deuren weer voor het publiek. Tijdens het landelijke Rembrandtjaar in 2019 presenteert Museum De Lakenhal in het najaar de tentoonstelling ‘Jonge Rembrandt’, in samenwerking met het Ashmolean Museum in Oxford.

Altijd op de hoogte van het laatste nieuws? Ontvang de maandelijkse nieuwsbrief!

inschrijven nieuwsbrief

Voor een handzaam overzicht van de belangrijkste mededelingen en documenten:

informatiepagina

MAGAZINE LEVEN! VOLGT RESTAURATIE & UITBREIDING

Magazine LEVEN! voert haar lezers de komende twee jaar door het gehele proces van restauratie en uitbreiding van Museum De Lakenhal. Waarom kozen de architecten voor een lichte baksteen? Wat betekent 'nobele eenvoud'? En wat krijgt Leiden er als stad voor terug? Lees het eerste artikel uit de reeks

Susanna van Steenwijck-Gaspoel, Gezicht op de lakenhal (1642).
Susanna van Steenwijck-Gaspoel, Gezicht op de lakenhal (1642). collectie Museum De Lakenhal

SPOREN VAN VROEGER TIJDEN

Sinds 1874 is Museum De Lakenhal gevestigd in een fraai, historisch stadspaleis: de Laecken-Halle, die in 1640 werd gebouwd door de beroemde architect Arent van ’s-Gravesande. Het gebouw behoort tot de top van Nederlandse gebouwen uit de Gouden Eeuw. Eeuwenlang deed het dienst als keurhal voor wollen lakense stoffen, die vanuit Leiden over hele wereld werden geëxporteerd. De oorspronkelijke voorkant van het gebouw is nog helemaal intact, maar aan de binnenzijde is in de loop der tijd veel veranderd.

  1. In 1869 startte de verbouwing tot stadsmuseum door gemeentelijk architect J.W. Schaap.
  2. In 1890 werd een nieuwe kunstzaal toegevoegd met fraai, natuurlijk bovenlicht: de Harteveltzaal.
  3. In 1922 werd het museum met de bouw van de Papevleugel twee keer zo groot.

Zo ontstond een palet van gebouwdelen uit verschillende tijden. Het uitgangspunt voor de restauratie is het aanbrengen van een balans tussen deze tijdlagen, volgens het principe van ‘eenheid in verscheidenheid’. Vanaf een centraal binnenplein, de Achterplaets, zijn straks de vier gebouwdelen zichtbaar en toegankelijk. Sporen van bijna 375 jaar bouwgeschiedenis worden daarbij niet uitgewist, maar juist getoond. Daardoor krijgt elk gebouwdeel zijn eigen karakter: de zeventiende-eeuwse lakenhal, de negentiende-eeuwse kunstzalen, de twintigste-eeuwse Papevleugel en de nieuwe, eenentwintigste-eeuwse tentoonstellingszalen. Dat komt de oriëntatie in het gebouw ten goede.

Impressie voorgevel, met rechts de Papevleugel en links het nieuwe museumcafé
Impressie voorgevel, met rechts de Papevleugel en links het nieuwe museumcafé

Lees meer in het verhaal over

het gebouw

MUSEUMBEZOEK IN VOGELVLUCHT

Hoe ziet een bezoek aan het vernieuwde Museum De Lakenhal er straks uit? De oude lakenhal aan de Oude Singel blijft de entree van het museum. U blijft nog even in de open lucht na binnenkomst op het historische voorplein met zijn open galerijen en prachtig uitzicht op de monumentale zeventiende-eeuwse gevel, die compleet in oude luister is hersteld. Op mooie dagen doet dit fraaie voorplein ook dienst als terras van het nieuwe museumcafé. Achter de historische voordeur bevindt zich het entreegebied. Hier koopt u een kaartje en vind u de vernieuwde museumwinkel. Vooral bijzonder is dat hier, naast andere ambachtelijke stoffenproducten, ook het Nieuw Leids Laken op de meter te koop is.

Ieder museumbezoek begint in de centrale oriëntatieruimte, de Achterplaets. Van daaruit kiest u voor een rondgang door de nieuwe tentoonstellingsvleugel of voor een bezoek aan de vaste collectie. Daar zijn alle favorieten en hoogtepunten in volle glorie te zien: het Laatste Oordeel van Lucas van Leyden, Rembrandts Brillenverkoper, Bloemen en Blaren van Floris Verster en de abstracte schilderijen van Theo van Doesburg. Misschien heeft u geluk en vindt er een bijzondere activiteit plaats: een rondleiding langs de collectie, een lezing door de conservator in het auditorium of een tekenworkshop in het atelier.

Museum De Lakenhal is hét museum voor kunst, kunstnijverheid en geschiedenis in Leiden. Het is klassiek en eigentijds tegelijk en het aanbod is zowel kwalitatief als verrassend. Museum De Lakenhal inspireert, verbindt en vernieuwt!

ontdek de collectie online

[...] Trots op onze historie, op de schoonheid van de stad. Museum De Lakenhal is gevuld met onze eigen geschiedenis en daarmee enorm belangrijk. Vandaag zien we ook toekomst. Want met dit ontwerp heeft ons museum letterlijk en figuurlijk ruimte om te groeien en weet ik zeker dat nog meer mensen naar onze stad zullen komen voor onze kennis, onze cultuur en onze Lakenhal.

wethouder Robert Strijk

RESTAURATIE

De restauratie concentreert zich op de zeventiende-eeuwse Laecken-Halle en de zogenaamde Achterplaets. De nobele eenvoud van dit majestueuze werkpaleis wordt door de architecten in ere hersteld. Ook wordt de originele H-vormige plattegrond beter zichtbaar. Door het terugbrengen van het centrale binnenhof, de Achterplaets, ontstaat een open oriëntatieruimte. Van hieruit zijn voortaan alle afzonderlijke delen van het museum te betreden: de nieuwe tentoonstellingsvleugel en het lakenhal-gebouw met de Pape-vleugel, waarin de vaste collectie huist.

Voor meer informatie, lees de restauratievisie.

restauratievisie
IMPRESSIESCHETS TOEKOMSTIGE ‘ACHTERPLAETS’
IMPRESSIESCHETS TOEKOMSTIGE ‘ACHTERPLAETS’
DOORKIJK NAAR ACHTERPLAETS VANUIT VESTIBULE
DOORKIJK NAAR ACHTERPLAETS VANUIT VESTIBULE

VASTGEKLONKEN IN HET GEBOUW

Sinds het ontstaan van het museum in 1874 zijn in het gebouw veel interieurelementen vastgeklonken. Dit is de zogenaamde aard- en nagelvaste collectie. Het geheel heeft een hoge historische waarde en deze collectie neemt dan ook een belangrijke plaats in binnen het restauratieproject.

Lees op het museumblog meer in het interview met Prosper de Jong, conservator kunstnijverheid.

blog
vaste interieuronderdelen, anno 1916 en 2016.
vaste interieuronderdelen, anno 1916 en 2016.

SPECIALE AANDACHT: JORISTRAP

In de negentiende eeuw werd een monumentaal trappenhuis aan het interieur toegevoegd. Deze Joristrap, die een samenhangend ensemble vormt met de zestiende-eeuwse Gravenramen, is een waardevol onderdeel van de museumarchitectuur. Om de nieuw te creëren Achterplaets een zo open mogelijk karakter te geven, is verplaatsing van dit trappenhuis de aangewezen oplossing. Het ensemble wordt met behoud van het originele interieur verplaatst van de noordzijde naar de westzijde van het gebouw, waar het de verbinding blijft vormen tussen de eerste en de tweede verdieping. Alle twaalf Gravenramen kunnen op deze manier bovendien worden verenigd in een panorama van natuurlijk daglicht.

Voor meer informatie, download en lees onderstaande documenten:

2 februari 2016

persverklaring Rijksbouwmeester

2 februari 2016

onderzoeksrapport Joristrap

25 januari 2016

advies verplaatsing joristrap Rijksbouwmeester

12 november 2015

notitie Joristrap

12 november 2015

persverklaring Rijksbouwmeester
links: HUIDIGE SITUATIE JORISTRAP IN MUSEUM DE LAKENHAL. rechts: NIEUWE SITUATIE JORISTRAP IN MUSEUM DE LAKENHAL
links: HUIDIGE SITUATIE JORISTRAP IN MUSEUM DE LAKENHAL. rechts: NIEUWE SITUATIE JORISTRAP IN MUSEUM DE LAKENHAL

UITBREIDING MET NIEUWBOUW

Aan de achterzijde van het lakenhal-gebouw verrijst de nieuwbouw van Museum De Lakenhal, die een nieuwe gevel krijgt aan het Lammermarktplein. Er worden twee tentoonstellingszalen toegevoegd, die uitkijken op de stad. Het ontwerp van deze nieuwe vleugel is een hedendaagse interpretatie van de baksteenarchitectuur van het bestaande museumcomplex. Vorm en schaal zijn geïnspireerd op de historische bebouwing in de omgeving. Al eeuwen staan hoge en lage gevels in dit gedeelte van de stad gebroederlijk naast elkaar.

IMPRESSIE NIEUWE MUSEUMZAAL
IMPRESSIE NIEUWE MUSEUMZAAL
impressie achtergevel (nieuwbouw)
impressie achtergevel (nieuwbouw)

Met dit ontwerp kan Museum De Lakenhal de toekomst in. Het verbindt heden en verleden op intelligente wijze, met een eigentijds en eigenzinnig resultaat dat uitstekend bij het museum past.

Meta Knol, directeur Museum De Lakenhal

ARCHIEFBEELDEN OMGEVING LAKENHAL: HOOG- EN LAAGBOUW
ARCHIEFBEELDEN OMGEVING LAKENHAL: HOOG- EN LAAGBOUW

HET PUBLIEK KRIJGT ALLE RUIMTE

Met de restauratie en uitbreiding worden de publieksvoorzieningen van Museum De Lakenhal aanzienlijk verbeterd. Er komt een fraai nieuw entreegebied op de vestibule van de Laecken-Halle, er komt een volwaardig café en een museumwinkel met een origineel assortiment. Lezingen en andere evenementen vinden plaats in het nieuwe auditorium (120 plaatsen). In het Atelier komen jong en oud samen voor workshops, schoolbezoeken en gezinsactiviteiten. Al deze ruimtes bevinden zich op de begane grond van het gebouw.

impressie nieuw museumcafé
impressie nieuw museumcafé

GEBIEDSONTWIKKELING: CULTUURKWARTIER

Met de nieuwe achtergevel grenst Museum De Lakenhal vanaf 2019 aan de Lammermarkt, die na voltooiing van de ondergrondse parkeergarage wordt ingericht als bruisend cultuurplein. Dit plein maakt als groene oase deel uit van het langste stadspark van Nederland: het Singelpark.
Het museum ligt centraal in het Cultuurkwartier van Leiden: het gebied van Molen De Valk tot aan Museum Boerhaave, met daarin broedplaats Scheltema, muziek-theatergezelschap De Veenfabriek, muziekcentrum De Nobel, de Leidse Schouwburg, het nieuwe Kijkhuis en Theater Imperium. Terwijl de historische Laecken-Halle uitkijkt op de ‘oude stad’, zal de nieuwbouw van Museum De Lakenhal het gezicht worden van de ‘jonge stad’.

impressie singelpark
impressie singelpark

VERWOEST HUIS LEIDEN

In de zomer van 2015 transformeerde beeldend kunstenaar Marjan Teeuwen in opdracht van Museum De Lakenhal vier slooppanden aan de Lammermarkt van binnenuit tot een monumentale installatie. Op deze manier werd een tijdelijk, maar groots eerbetoon aan de historische panden gebracht. Foto’s van de installatie worden opgenomen in de museumcollectie en na de heropening getoond in de nieuwe tentoonstellingsvleugel, op de plek waar de pandjes ooit stonden.

meer over verwoest huis

bekijk de video

De Puzzel van Leiden

Stadsgezelschap PS|Theater werkt sinds 2014 aan ‘De Puzzel van Leiden’: theatrale portretten van sleutelfiguren op en rond het Lammermarkt-plein. Met naast slagerij Mabroek en ‘De Buurvrouw’ ook Museum De Lakenhal.

De puzzel van Leiden - Museum De Lakenhal

300 meter bouwdoek met de puzzel van Leiden
300 meter bouwdoek met de puzzel van Leiden
'puzzelstuk' Museum De Lakenhal
'puzzelstuk' Museum De Lakenhal foto: Rob Overmeer

HET PROJECTTEAM

Het startschot voor het project Restauratie en Uitbreiding van Museum De Lakenhal werd in 2009 gegeven met het gemeenteraadsbesluit ‘Lakenhal op Orde’. Sindsdien werken het museum en de Gemeente nauw samen aan de realisatie ervan. Op de website van de Gemeente Leiden vindt u meer informatie en documenten, zoals het kaderbesluit en bestemmingsplan Lammermarkt.

meer informatie via gemeente Leiden

Tegenwoordig tooit Leiden zich met de titel ’Stad van Ontdekkingen’ en is Museum De Lakenhal een van de parels van de stad die het ontdekken meer dan waard zijn. En de stad wil dat het museum een nog grotere attractie wordt. Er is meer dan genoeg om te tonen, meer dan genoeg kracht en creativiteit om geweldige tentoonstellingen samen te stellen. Alleen de kwaliteit en de omvang van het gebouw passen niet meer bij die ambitie. Daarom heeft de stad, ondanks de financieel moeilijke tijden waar ook Leiden mee te maken heeft, financiering beschikbaar gesteld voor de restauratie en uitbreiding. Ik hoop van ganser harte dat andere partijen ons volgen om zodoende dit geweldige museum gereed te maken voor de toekomst.

Burgemeester Henri Lenferink

HET ARCHITECTENTEAM

De combinatie van restaureren én uitbreiden vraagt om een divers team van architecten. Verantwoordelijk voor het restauratiegedeelte is het gerenommeerde bureau Julian Harrap Architects (JHA) uit Londen. Het jonge, talentvolle Happel Cornelisse Verhoeven (HCV) uit Rotterdam tekent voor de uitbreiding.

Architecten statement

JULIAN HARRAP ARCHITECTS, LONDON

Julian Harrap Architects (JHA) behoort tot de internationale top op restauratiegebied. Het bureau wordt voor dit project vertegenwoordigd door Robert Sandford. JHA was eerder onder meer verantwoordelijk voor de restauratie van het Sir John Soane's Museum en het Victoria & Albert Museum in Londen. Hun samenwerking met architect David Chipperfield aan de restauratie van het Neues Museum in Berlijn werd in 2011 onderscheiden met de Mies van der Rohe Award.

Lees meer in het interview dat verscheen op het museumblog:

blog
NEUES MUSEUM. DAVID CHIPPERFIELD ARCHITECTS & JULIAN HARRAP ARCHITECTS.
NEUES MUSEUM. DAVID CHIPPERFIELD ARCHITECTS & JULIAN HARRAP ARCHITECTS. FOTO © JOERG VON BRUCHHAUSEN

De oude Laecken-Halle had als keurhal een specifieke functie en is in die zin dan ook vooral een praktisch gebouw. De buitenkant heeft het uiterlijk van een stadspaleis, de binnenkant is opvallend sober en van een ‘nobele eenvoud’. Door de eeuwen heen zijn verschillende restauraties en ingrijpende verbouwingen doorgevoerd. Het is de hoogste tijd voor een herinterpretatie van die bouwgeschiedenis. Het is ons streven om een selectie te maken uit de elementen die de originele sfeer en beleving van het gebouw het beste vertegenwoordigen en juist díe van extra zeggingskracht te voorzien.

Julian Harrap Architects

HAPPEL CORNELISSE VERHOEVEN, ROTTERDAM

Happel Cornelisse Verhoeven Architecten (HCVA) wordt geleid door Ninke Happel, Floris Cornelisse en Paul Verhoeven. Dit veelbelovende trio werkt vanuit een ambachtelijke, duurzame basis aan ontwerpen die nieuwbouw op vanzelfsprekende en eigentijdse wijze verbinden met de stedelijke of landschappelijke omgeving. HCVA is winnaar van de ARCAward 2013 voor het interieurontwerp van het Noord-Hollands Archief. In datzelfde jaar werden zij genomineerd als Architect van het Jaar.

team van specialisten

De architecten worden ondersteund door een team van specialisten met veel ervaring op het gebied van onder meer bouwfysica, elektrotechnische- en werktuigbouwkundige installaties, beveiliging, bouwkosten en constructie in musea.

Kantoor HCVA, Rotterdam
Kantoor HCVA, Rotterdam

KOSTEN EN BEGUNSTIGERS

In 2014 heeft de Leidse gemeenteraad het Uitvoeringsbesluit voor de restauratie en uitbreiding goedgekeurd en 16,6 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de bouw. Museum De Lakenhal heeft zich de opdracht gesteld de overige financiering zelf te realiseren. Inmiddels is dankzij een succesvolle campagne ruim 3 miljoen euro aan fondsen opgehaald, waaronder particuliere schenkingen, een impulsbijdrage van 1 miljoen euro van de BankGiro Loterij, een bijdrage van €790.000 van de Provincie Zuid-Holland en bijdragen van het succesvolle Lucas van Leyden Mecenaat. Overige bijdragen komen van de American Friends of Museum De Lakenhal, Nederlandse particuliere en overheidsfondsen, sponsoring en overige donaties.

meer over het Mecenaat meer over American Friends

Burgers hebben door de eeuwen heen gelukkig een belangrijke rol willen spelen in het behoud en de (her)ontwikkeling van wat zij om zich heen als waardevol ervaren. Het is immers steeds weer hun stad of dorp waarin zij vooral hun culturele en maatschappelijke betrokkenheid tot uitdrukking brengen, ook al is de wereld vandaag nog groter (en sneller) dan in de tijd waarin de Leidse lakenhal tot bloei kwam. Komende generaties hebben er recht op te kunnen blijven leren en genieten van wat ons als kostbaar erfgoed is overgedragen. Daarom wil het Lucas van Leyden Mecenaat graag zijn steentje bijdragen aan de restauratie en uitbreiding van Museum De Lakenhal.

Elco Brinkman, voorzitter Lucas van Leyden Mecenaat

nieuwsbrief

Altijd op de hoogte van het laatste nieuws? Schrijf dan in en ontvang voortaan de maandelijkse nieuwsbrief van Museum De Lakenhal!

inschrijven nieuwsbrief