Een hap lucht, een duik onder water, sferisch blauw en dan een overweldigende hoeveelheid parels. Vanaf 16 september verrast Museum De Lakenhal in Leiden met PARELEN in kunst, natuur & dans: een unieke en grensoverschrijdende tentoonstelling.

Theo van Doesburg richtte in 1917 in Leiden het tijdschrift De Stijl op. Samen met andere kunstenaars ontwikkelde hij het proces van het doorbeelden, het maken van steeds abstractere kunst.
De presentatie laat het vroege werk van onder andere Van Doesburg zien.

Wie over de provinciale weg bij Leiderdorp rijdt, ziet sinds kort in de Boterhuispolder een bijna kilometer lange waslijn waarop 1200 blauwe overalls opbollen in de wind.

Sophie Ernst & Taha Mehmood.

Let op: in Scheltema

Kunstenaar Sophie Ernst ging in het kader van Utopisch Nest samen met researcher Taha Mehmood op zoek naar de relatie tussen objecten, herinnering en identiteit.

Museum De Lakenhal presenteert in samenwerking met het Rijksmuseum de grootschalige tentoonstelling Lucas van Leyden en de Renaissance. Voor het eerst wordt de belangrijkste kunstenaar van de renaissance in de Noordelijke Nederlanden getoond in de context van zijn tijdgenoten. De meer dan 250 werken van de allerhoogste kwaliteit zijn afkomstig uit Nederlandse en buitenlandse musea als het Louvre, British Museum en Metropolitan Museum en zijn grotendeels voor het eerst in Nederland te zien. De expositie past binnen het beleid van De Lakenhal om kwaliteitsvolle tentoonstellingen van (inter)nationaal belang te presenteren op basis van Leidse bronnen.

Museum De Lakenhal heeft twee schilderijen van Jan Steen, de beroemde Leidse schilder uit de Gouden Eeuw, verworven. Beide werken zijn aan De Lakenhal uitgeleend door een particuliere verzamelaar die anoniem wenst te blijven.

De Rotterdamse whizzkids van Rnul interactive raakten gefascineerd door de collectie achttiende en negentiende-eeuwse toverlantaarns.  In de kabinetten van het museum maken zij een hedendaagse, interactieve installatie die is geïnspireerd op de ‘Laterna Magica’. Door zelf te bewegen kunnen bezoekers de aan hen getoonde, historische beelden direct beïnvloeden. De betoverende uitwerking van deze historische voorwerpen krijgt daardoor een nieuwe, actuele dimensie.

Van 15 oktober t/m 9 januari is in Museum De Lakenhal in Leiden onder de titel ‘Scherpe letters, 40 jaar vorm van NRC Handelsblad’ een bescheiden expositie te zien over de geschiedenis van de krant, vanaf het 1ste gedrukte exemplaar tot nrc Next en de e-krant van nu.

Op uitnodiging van directeur Meta Knol plaatst Roy Villevoye zijn beeld ‘Preparations’ (2009) in de erezaal die sinds 1890 gewijd is aan vijftiende en zestiende-eeuwse schilderkunst. Het hedendaagse beeld van een donkere man met een ruwhouten kruis in zijn handen zal de religieuze, laat-middeleeuwse schilderkunst van Lucas van Leyden en Cornelis Engebrechtsz in een geheel ander daglicht stellen. Roy Villevoye combineert de plaatsing van zijn beeld met een presentatie van Asmat-voorouderschedels uit Papua Nieuw-Guinea, afkomstig uit de collecties van het Wereldmuseum en Museum voor Volkenkunde. Prof. Dr. Henk van Os schreef bij deze presentatie twee zaalteksten die je hieronder kunt openen.

De man met het kruis
Schedels voor het Laatste Oordeel

Dit jaar vraagt De Lakenhal hedendaagse kunstenaars om te reflecteren op de museumcollectie, in het kader van het project Werk in Uitvoering. Geluidskunstenaars en radiomakers Catherine van Campen en Bente Hamel bijten de spits af met hun audiotour To keep / Om te houden.

Ook in het Engels.

Beeldend kunstenaar Ni Haifeng is al langere tijd geïnteresseerd in de verzameling Chinees aardewerk van De Lakenhal. In de Singelzaal van het museum maakte hij nu de installatie ‘Twisted Doubles’ waarin de historische, grotendeels door de VOC meegebrachte  Lakenhalcollectie wordt gespiegeld aan hedendaags fabrieksaardewerk. Haifeng ging winkelen bij een Chinees warenhuis in Amsterdam en confronteert deze winkelwaar nu in het museum met hun waardevolle, historische voorgangers. Bij deze presentatie is een reeks foto’s te zien waarin de productie en het transport van Chinees aardewerk toen en nu centraal staan.

In Scheltema wordt het werk van de drie finalisten van de Hermine van Bers Beeldende Kunstprijs gepresenteerd (een particulier initiatief van de gelijknamige stichting). Een professionele jury heeft drie genomineerden gekozen: Irene Cecile, Thomas Raat en Izaak Zwartjes.

Beeldend kunstenaar en ‘eigenzinnig cartograaf’ Jan Rothuizen wandelde de afgelopen maanden op zijn gemak door het museum, bekeek allerhande objecten, dook het depot in en bladerde door het fotoarchief. Hij selecteerde vier bijzondere objecten en formuleerde poëtische zinnen over de functie van het museum (‘Een vrije vertaling van gisteren’). Zijn persoonlijke beschouwingen heeft hij verwerkt in zes monumentale zeefdrukken, die vanaf heden te koop zijn in de museumwinkel.

Op de bovenste verdieping van het museum vindt u de historische afdeling die onlangs volledig opnieuw is ingericht. In de 'Galerij van Leidens' ziet u een impressie van de eerste museuminrichting uit de geschiedenis van de Lakenhal. In 1869 had stadsarchitect J.W. Schaap opdracht gekregen om dit ‘paviljoen’ op de tweede verdieping geschikt te maken als ‘museum van stedelijke oudheden’. Hij maakte  een trappenhuis dat direct hier naar toe leidde. Hierin werden de 16de-eeuwse gravenramen uit de Schutterdoelen geplaatst. Op 27 april 1874 was de verbouwing klaar.

In 1968 kwam tijdens grondwerkzaamheden aan de Herensingel een rieten mand tevoorschijn met 46 tinnen borden, schotels en een kannetje. Nog niet eerder was in ons land zo'n grote hoeveelheid bij elkaar behorend tin uit de periode 1525-1575 gevonden! Deze schat uit Leidse bodem is vanaf 3 augustus in de vitrine in het museum te bewonderen.

Tot 3 september zal de historische afdeling op de bovenste verdieping van het museum heringericht worden. In de nieuwe opstelling is ook het gerestaureerde Lanckaert tapijt weer te zien, met een bijbehorende spannende animatiefilm.

In de vitrines wordt een selectie getoond van de collectie Tinnen Figuren en Soldaatjes van het museum. Deze 19e en vroeg 20e eeuwse collectie maakt onderdeel uit van de veel omvangrijkere verzameling kinderspeelgoed die het museum in haar bezit heeft.

Elke dinsdagmiddag, tijdens het Straatoverleg, buigen directeur, conservatoren en registratoren zich over de ’oogst van de week’; de objecten die wekelijks over de rollenband gaan. Aan de band bekijken en bespreken zij ieder afzonderlijk object, de verwervingsgeschiedenis, de context en de waarde van het object voor het museum.  Geluidskunstenaar Catherine van Campen maakte een compilatie van een van die gesprekken. Het resultaat is een kijkje achter de schermen van interne discussie en onderzoek naar de collectie. (duur: 11 minuten)

In de museumzaal brengt De Bruijn zijn schilderijen samen met het originele werk van Rembrandt en zijn tijdgenoten. Hij creëerde een atelierachtige opstelling met schetsen, documentatie over de sloop van het geboortehuis en objecten uit het museumdepot.

Op dit beroemde tapijt is Leidens Ontzet met alle gebeurtenissen in kaart gebracht. Nieuw is de bijzondere animatie-film, waarin het tapijt in een digitale, historisch maar ook geografisch juiste kaart verandert.

Onder de noemer Utopisch Nest ontwikkelen Museum De Lakenhal, muziektheaterensemble De Veenfabriek en broedplaats het Scheltema Complex jaarlijks een aantal projecten met een experimenteel karakter. Voor Museum De Lakenhal is het een belangrijk instrument voor visievorming en ontwikkeling van museale vernieuwing.
Tot en met 11 juli zijn in het Scheltemacomplex (100 meter lopen vanaf De Lakenhal) de installaties Vervlogen & Schaduwverhalen te zien, over het honderdjarig bestaan van de begraafplaats Rhijnhof.

Museum De Lakenhal in Leiden heeft het laatste grote schilderij van Jan Wolkers aangekocht, door hemzelf ‘het grote gele doek’ genoemd. Wolkers maakte dit schilderij kort voor zijn overlijden in 2007. Hij beschouwde het als de apotheose van zijn werk als beeldend kunstenaar.

Luister naar een kort interview bij het Radio 1 Journaal met Meta Knol. http://nos.nl/audio/160652-museumdirecteur-de-lakenhal-over-doek-wolkers.html

In het museumdepot bevinden zich honderden bodemvondsten die door archeologen in Leiden zijn opgegraven. Ze vertellen ons over het dagelijks leven in de stad sinds de middeleeuwen. Veel van deze objecten zullen worden teruggegeven aan de Provincie Zuid-Holland die officiële eigenaar is. Ze zullen een plaatsje krijgen in het archeologisch depot van de provincie in Alphen aan de Rijn. Alleen schenkingen en aankopen gedaan voor de eerste monumentenwet van 1966 mogen rechtsmatig in het museum blijven.

Een enkele waterketel kan behalve water het hele denken van een tijd bevatten.

Onder de titel Werk in Uitvoering onderzoekt De Lakenhal in 2010 haar vaste collectie, op zaal en voor de ogen van het publiek. Iedere dag schuiven weer andere objecten over de rollerbaan, waarlangs de specialisten aan het werk zijn. Elk object wordt uitvoerig bekeken, onderzocht en gefotografeerd. De allermooiste of meest curieuze objecten krijgen een ereplek in het museum. Inmiddels zijn al honderden stuks serviesgoed gepasseerd, waaronder ook het Oranje-keramiek en Wedgwood-servies. Dat is nu vanaf Koninginnedag in een speciale vitrine te bewonderen.

De andere helft werd door minder bekende, maar interessante meesters geschreven. Toch is er niemand die de werken ooit uitvoert of er zelfs maar belangstelling voor heeft. Drie-honderd-twintig sonates! Ondenkbaar, onwaarschijnlijk.
Toch is dát aan de hand met de zes koorboeken van de Pieterskerk van Leiden. Deze enorme boeken (meer dan 10 kilo per boek!) werden in de zestiende eeuw samengesteld voor het Getijdencollege van die kerk. Ze vormen Europas grootste bij elkaar horende verzameling religieuze, polyfone (meerstemmige) muziek. Deze boeken zijn van 18 april tot en met 30 mei in één ruimte te zien in De Lakenhal.
Het befaamde Egidius kwartet brengt prachtige stukken uit deze boeken weer ten gehore, o.a. op 30 mei in de Pieterskerk. Lees verder op www.leidsekoorboeken.nl

Normaal gesproken steekt een museum veel energie in het op een optimale manier presenteren van de werken. In deze zaal hangen de schilderijen echter zoals ze in het depot hangen: op depotrekken, dicht op elkaar, zonder enige esthetische overweging of groepering. Figuratieve en abstracte werken, groot en klein, alles hangt door elkaar heen, op volgorde van aankoop.

De Collectie van De Lakenhal bevat ruim 200 speelgoedvoorwerpen, variërend van een toverlantaarn tot een loterijspel. Deze is aangelegd omdat de de directie van De Lakenhal in 1886 besloot onder het thema ‘huiselijk leven’ een collectie ‘kinderspeelgoed’ aan te leggen.

In de Grote Pers in het museum is een depotopstelling van koekplanken. Deze koekplanken - in totaal zo'n 60 stuks - waren de eerste objecten die over de straat gingen.

In zaal 12 is een depotopstelling van de bavelaars te zien. Bavelaars zijn laat 18de en vroeg 19de-eeuwse kijkkastjes met in hout of been gesneden huiselijke interieurs, historische gebouwen en nostalgische riviergezichten of landschappen. Makers zijn vader en zoon Cornelis Bavelaar.

Leiden is een stad van verf. Wie van ver komt, wordt getroffen door haar schilderachtige silhouet. Maar dat is niet alles.

Geluidskunstenaars Catherine van Campen en Bente Hamel onderzoeken de menselijke hang naar verzamelen. Ze verkennen de zalen en depots van het museum en voeren openbare gesprekken met kenners en medewerkers.

In nauwe samenwerking met Tate Modern in Londen presenteert Stedelijk Museum De Lakenhal in Leiden een groots opgezette tentoonstelling over Theo van Doesburg (1883-1931) en zijn invloed op de internationale avant-garde. Onvermoeibaar en vol van geestdrift verrichtte Van Doesburg baanbrekend werk als initiator, ambassadeur, promotor en organisator van de nieuwe kunst. De meer dan 300 werken van circa 80 kunstenaars – onder wie El Lissitzky, László Moholy-Nagy, Gino Severini, Kurt Schwitters, Hans en Sophie Arp, Hans Richter, Piet Mondriaan, Vilmos Huszár en Alexander Archipenko – zijn afkomstig van musea uit de hele wereld en voor een groot deel nog nooit in Nederland te bewonderen geweest.

Bezoek de speciale subsite (nieuw venster)

Rondom een nieuwe aankoop van het museum is een kleine presentatie ingericht. Centraal staat het gepointilleerd schilderij van Jan Toorop getiteld: Twee bomen, ca. 1897. Toorop woonde indertijd in Katwijk en werd – ook internationaal – erkend als een groot en belangrijk kunstenaar. Hij zorgde voor een frisse wind binnen het Leidse kunstklimaat en beïnvloedde met zijn gepointilleerde schilderstijl onder anderen de kunstenaars H.P. Bremmer, Jan Vijlbrief, Thorn Prikker en Van Daalhoff.

Hollandmania

Amerikaanse en Japanse beeldvorming over Nederland

Jan Wolkers okt. 2008 - feb. 2009
Activiteitenprogramma Jan Wolkers 21-10-2008 t/m 15-02-2009
Bekijk de project pagina's Jan Wolkers