Drieluik met het Laatste Oordeel, ca. 1526-1527

Lucas van Leyden

Het Laatste Oordeel van Lucas van Leyden geldt als meesterwerk van de noordelijke Renaissance. De natuurlijke weergave van het lichaam in complexe houdingen bereikte Lucas door studie van anatomie en perspectief met behulp van prenten naar werk van renaissanceschilders als Michelangelo, Rafaël, Dürer en Signorelli. Het onderwerp is ontleend aan de Openbaring van Johannes (20: 11-15), waarin hij als in een visioen de terugkeer van Christus op aarde beschrijft. Omringd door de apostelen, heiligen en engelen oordeelt Christus op de Laatste Dag wie naar de hemel gaat en wie naar de hel. De gelukzaligen worden links naar de hemel geleid, rechts sleuren gedrochten en duivels de verdoemden het hellevuur in. In afwijking van de traditie schilderde Lucas van Leyden het drieluik zonder opdrachtgevers. Lucas van Leyden maakte dit drieluik in opdracht van de kinderen van Claes Dircsz. van Swieten ter nagedachtenis aan hun vader, een Leidse houthandelaar, kerkmeester, schepen en in 1523 ook burgemeester van Leiden. Na voltooiing werd het in de Pieterskerk geplaatst. De patroonheiligen van Leiden, de apostelen Petrus en Paulus, schilderde Lucas op de buitenzijden van de luiken. Petrus en Paulus zitten vóór een indrukwekkend landschap dat om diepte te suggereren met verschillende kleuren en volgens een vast schema is opgebouwd. Bij het schilderen koos Lucas voor een hoog gezichtspunt, waardoor hij in dit fantasielandschap zoveel mogelijk elementen uit de zichtbare wereld kon samenbrengen. Zijn Antwerpse tijdgenoot Joachim Patinier maakte als eerste het landschap tot hoofdonderwerp en bracht de religieuze figuratie terug tot bescheiden proporties.

Multimedia

Object

Titels
Drieluik met het Laatste Oordeel
Drieluik met het Laatste Oordeel, met op de buitenluiken de heiligen Petrus en Paulus
Objectnaam
drieluik
Inventarisnummer
S 244
Publiek domein

Publiek domein is een term die gebruikt wordt om aan te geven dat werken niet langer onder de bescherming van het auteursrecht en aanverwante rechten vallen. Dit is het geval als de maker minstens 70 jaar dood is. Er is dan geen rechthebbende en om de werken te gebruiken is geen toestemming nodig.

ja

Vervaardiging

Maker
Lucas van Leyden
Datering
ca. 1526-1527
Materialen
olieverf, paneel
Techniek
geschilderd
Afmetingen
Middenpaneel, met lijst en met ophanghaak: 316 × 217cm (volgens meting bij transport in 2016)
Zijpanelen, met lijst: 296,5 × 108,5cm (volgens meting bij transport in 2016)
-
Drager, middenpaneel: 269,5 × 184,8cm (volgens catalogus 1983)
Drager, zijluiken: 264 × 76cm (volgens catalogus 1983)
-
Totaal met lijst, geopend: 300,5 × 434,5cm (volgens catalogus 1983)
Totaal met lijst, gesloten: 294,5 × 217cm (volgens catalogus 1983)
-
Nog opmeten: diepte.

Onderwerp

Voorstelling
landschap, vrouw, man, bijbelse voorstelling, christus, engel, duivel, hel, hemel

Verwerving

Datum
1872
Wijze van verwerving
Overdracht
Met dank aan
Overdracht Stadhuis Leiden, 1872
Vragen?
collectie@lakenhal.nl
Nieuwsbrief ontvangen?
Meld u aan

Onderdeel van

Netwerkorganisatie

Lees het hele verhaal

Onderdeel van

De top 3 van: grafisch vormgever Robin Stam

Lees het hele verhaal

Onderdeel van

de collectie op reis

Lees het hele verhaal

Onderdeel van

Leidse meesters rond het Laatste Oordeel

Lees het hele verhaal

Onderdeel van

Lucas van Leyden

Lees het hele verhaal

Onderdeel van

Leiden Universiteitsstad

Lees het hele verhaal

Onderdeel van

Het gebouw

Lees het hele verhaal