Een veilig en plezierig museumbezoek voor iedereen - alleen online tickets
Home

Van Doesburg and the International Avant-Garde: Constructing a New World

20 oktober 2009 t/m 3 januari 2010

In nauwe samenwerking met Tate Modern in Londen presenteerde Museum De Lakenhal in 2009 een groots opgezette tentoonstelling over Theo van Doesburg (1883-1931) en zijn invloed op de internationale avant-garde. Onvermoeibaar en vol van geestdrift verrichtte Van Doesburg baanbrekend werk als initiator, ambassadeur, promotor en organisator van de nieuwe kunst. De meer dan 300 werken van circa 80 kunstenaars waren afkomstig van musea uit de hele wereld en waren voor een groot deel nog nooit in Nederland te bewonderen geweest.

Van Doesburg and the International Avant-Garde
Van Doesburg and the International Avant-Garde Foto: Marc de Haan
Van Doesburg and the International Avant-Garde
Van Doesburg and the International Avant-Garde Foto: Marc de Haan

De stijl

Multidisciplinair als Van Doesburg was, als schilder, architect, vormgever, typograaf, kunstcriticus, dichter, redacteur en uitgever, streefde hij naar veranderingen in alle disciplines en vooral naar een synthese van kunst en leven: een ‘constructeur van het nieuwe leven’. In 1917 richtte hij in Leiden het tijdschrift De Stijl op, een platform van de gelijknamige kunstbeweging, waar kunstenaars en architecten als onder anderen Piet Mondriaan, Bart van der Leck, Vilmos Huszár, J.J.P. Oud en Gerrit Rietveld op zoek waren naar een harmonische en universele stijl. Als redacteur van het blad werd Van Doesburg al snel de spreekbuis van de groep en vanaf 1920 reisde hij naar België, Frankrijk en Duitsland om De Stijl te promoten. Hij gaf lezingen, schreef artikelen in internationale tijdschriften, gaf ‘De Stijl’ cursussen in Weimar aan studenten van het Bauhaus, organiseerde congressen en tentoonstellingen, richtte tijdschriften en kunstenaarsgroepen op, raakte bevriend met buitenlandse kunstenaars als de constructivist El Lissitzky en dadaïst Kurt Schwitters en wist vooral veel kunstenaars aan zich te binden. Door al die activiteiten werd hij een van de centrale figuren binnen de Europese avant-garde.

Van Doesburg and the International Avant-Garde
Van Doesburg and the International Avant-Garde Foto: Marc de Haan
Van Doesburg and the International Avant-Garde
Van Doesburg and the International Avant-Garde Foto: Marc de Haan

Contrasten

Hij was de man van de contrasten, van de polemieken; weerstanden waren voor hem om te overwinnen en niet om uit de weg te gaan. Vriendschappen eindigden wel eens in flinke ruzies. Ook in de kunst zijn er tegenstellingen te ontdekken in zijn interesses in het constructivisme én Dada, dat als een antikunst beweging het tegenovergestelde was. Hij schiep alter ego’s als de dadaïstische dichter I.K. Bonset en de Italiaanse schrijver Aldo Camini. Tijdens de Dada-optredens in Duitsland en vervolgens in Nederland, met zijn derde vrouw Nelly en de kunstenaars Schwitters en Huszár, genoot hij van de ophef die ze veroorzaakten.

Van Doesburg and the International Avant-Garde
Van Doesburg and the International Avant-Garde Foto: Marc de Haan
Van Doesburg and the International Avant-Garde
Van Doesburg and the International Avant-Garde Foto: Marc de Haan

Tentoonstelling

De tentoonstelling nam het hele museum in beslag en zette Van Doesburg neer als een onvermoeibare, veelzijdige en centrale persoon binnen de internationale avant-garde. Schilderijen, beelden, maquettes, meubels, affiches, films, typografische ontwerpen en tijdschriften gaven een beeld van de levendige internationale kunstwereld waarin de verschillende disciplines steeds meer met elkaar verweven raakten. Er was werk te zien van onder anderen El Lissitzky, László Moholy-Nagy, Gino Severini, Karl Peter Röhl, Werner Gräff, Walter Dexel, Kurt Schwitters, Hans en Sophie Arp, Raoul Hausmann, Hans Richter, Henryk Berlewi, Mondriaan, Vilmos Huszár, Bart van der Leck, Alexander Archipenko.

Van Doesburg and the International Avant-Garde
Van Doesburg and the International Avant-Garde Foto: Marc de Haan
Van Doesburg and the International Avant-Garde
Van Doesburg and the International Avant-Garde Foto: Marc de Haan

Lees meer in het verhaal over:

Theo van Doesburg & De Stijl