nieuwsbericht | 17 november 2026
Museum De Lakenhal verwerft topstuk 'Man met een blind oog' van Meester I.S.
Restauratie onthult verborgen monogram en jaartal
Museum De Lakenhal heeft het schilderij Man met een blind oog van de mysterieuze zeventiende-eeuwse schilder Meester I.S. aangekocht uit een particuliere collectie. Het schilderij behoort tot de absolute hoogtepunten van het uiterst zeldzame oeuvre van Meester I.S. De aankoop is extra bijzonder omdat tijdens de restauratie een monogram en een jaartal zijn ontdekt. Het ontdekte monogram bevestigt de eerdere stilistische toeschrijving aan Meester I.S. Man met een blind oog is vanaf dinsdag 15 december 2026 te zien in het museum.
Een meesterwerk met een indringend verhaal
Meester I.S. is een van de meest raadselachtige schilders van de zeventiende eeuw. De kunstenaar, die schilderijen ondertekende met de letters I.S., was actief in Nederland, maar wordt ook in verband gebracht met Scandinavië en Oost-Europa. Het oeuvre vertoont bovendien overeenkomsten met het werk van kunstenaars die in de zeventiende eeuw in Leiden werkten, met name de Leidse fijnschilders. De identiteit van de tijdgenoot van Rembrandt is ondanks ruim een eeuw aan kunsthistorisch onderzoek nog altijd onbekend. Van de kunstenaar zijn naar schatting slechts 25 tot 35 schilderijen bekend. Deze bevinden zich grotendeels in buitenlandse en particuliere collecties.
Man met een blind oog behoort tot de belangrijkste werken binnen dit kleine oeuvre. Andere topstukken bevinden zich in het Kunsthistorisches Museum in Wenen, het Montreal Museum of Fine Arts en het Nationalmuseum in Stockholm. Het schilderij toont een oudere man in driekwartprofiel, met zijn beschadigde linkeroog nadrukkelijk naar de kijker gericht. Zijn gezicht is met uitzonderlijke precisie geschilderd. Bijzonder is vooral de manier waarop Meester I.S. het blinde oog weergeeft.
Conservator oude kunst Janneke van Asperen: ‘In deze tijd werden lichamelijke gebreken doorgaans verhuld of juist als rariteit benadrukt. Meester I.S. kiest voor een andere benadering: het oog wordt met dezelfde aandacht en waardigheid geschilderd als de rest van het gezicht. Het maakt Man met een blind oog tot een uitzonderlijk schilderij, met een nieuw perspectief op het mensbeeld in de zeventiende eeuw.’
Restauratie onthult monogram en jaartal
Om het werk optimaal te presenteren, wordt het momenteel behandeld en voorzien van een nieuwe lijst. Tijdens het restauratieproces zijn bijzondere ontdekkingen gedaan. Onder een oude overschildering kwamen een monogram (I.S.) en een gedeeltelijk leesbaar jaartal tevoorschijn. De ontdekking bevestigt de toeschrijving van het schilderij aan Meester I.S. Het werd eerder al op stilistische gronden aan de meester toegeschreven door kunsthistoricus Volker Manuth. De onlangs overleden Manuth deed decennialang onderzoek naar Meester I.S. en geldt als een van de belangrijkste experts op het gebied van Rembrandt en diens kring. Zijn onderzoek vormde de basis voor de recente tentoonstelling Meesterlijk Mysterie - Over Rembrandts raadselachtige tijdgenoot. De aankoop van het schilderij is een blijvend eerbetoon aan zijn betrokkenheid en wetenschappelijke werk. Het herontdekte jaartal (vermoedelijk 1643) biedt bovendien een nieuw houvast voor de datering van het verdere oeuvre van Meester I.S.
Van tentoonstelling naar blijvende aanwinst
De tentoonstelling Meesterlijk Mysterie – Over Rembrandts raadselachtige tijdgenoot, die eerder dit jaar in Museum De Lakenhal te zien was, bracht voor het eerst 16 schilderijen van Meester I.S. samen en trok een groot publiek. Museum De Lakenhal werkte hiervoor samen met Serlachius Museums in Finland en experts Volker Manuth, Marieke de Winkel (beide Radboud Universiteit) en David de Witt (Museum Rembrandthuis). De aankoop van Man met een blind oog komt voort uit dit onderzoek. Dit schilderij werd tijdens de tentoonstelling voor het eerst aan het publiek getoond. Het werk is niet alleen een uitzonderlijke verrijking van de museumcollectie en het Nederlandse openbaar kunstbezit, maar biedt ook een belangrijk referentiepunt voor toekomstig onderzoek. Man met een blind oog is vanaf dinsdag 15 december te zien in Museum De Lakenhal.
Over Museum De Lakenhal
Museum De Lakenhal is het museum voor kunst en geschiedenis van de stad Leiden. Het museum is gevestigd in de voormalige Leidse lakenhal, een gebouw dat uit 1640 dateert. De collectie bevat hoogtepunten van oude meesters als Lucas van Leyden, Rembrandt van Rijn en Jan Steen, naast werken van moderne en hedendaagse kunstenaars als Theo van Doesburg, Claudy Jongstra en Erwin Olaf. Het roemruchte verleden van Leiden komt aan bod in collectiepresentaties als Het Beleg en Ontzet van Leiden (1574) en Zeven eeuwen Leids Laken.