De zelfopoffering van Burgemeester Pieter van der Werf, tussen 1816 - 1817

Mattheus Ignatius van Bree

Dit doek van ruim vier meter hoog en bijna zes meter breed verbeeldt het moment waarop burgemeester Van der Werf in 1574 zijn eigen lichaam als voedsel aanbiedt aan een hongerige menigte. Volgens de overlevering wilde hij met deze heldendaad zijn stadsgenoten ervan overtuigen niet toe te geven aan de honger, maar te volharden in hun verzet tegen de Spaanse overheersing. De Spanjaarden hadden Leiden afgesloten van alle land- en waterwegen, in de hoop dat Leidenaren de moed zouden opgeven. Maar dankzij een strenge rantsoenering konden de Leidenaren nog maandenlang teren op de voorraden. Pas eind augustus 1574 werd het tekort aan voedsel echt nijpend en ontstonden er relletjes. De gezagdragers - zoals burgemeester van der Werf - die voor de verdeling van de schaarse middelen moesten zorgen, kregen het zwaar te verduren. Op 8 september was er weer eens een opstootje voor het stadhuis. Hongerige mannen en vrouwen met kinderen probeerden een besluit tot overgave te forceren. Gelukkig konden ze dankzij het optreden van stadssecretaris Jan van Hout in toom worden gehouden: hij haalde de schutterij erbij. Drie jaar na het Ontzet is deze gebeurtenis, waarbij het slagen van de opstand tegen Spanje aan een zijden draadje hing, voor het eerst beschreven door Jan Fruytiers. Hij vertelde dat burgemeester Van der Werf de opgehitste menigte manmoedig tegemoet was getreden en zijn eigen lichaam als voedsel had aangeboden. Daarop waren de oproerkraaiers beschaamd huiswaarts gekeerd. Dit verhaal maakte zo’n indruk dat het keer op keer in woord en beeld is herhaald.

Multimedia

Object

Title
De zelfopoffering van Burgemeester Pieter van der Werf
Objectname
schilderij
Inventory number
S 46
Public domain

Public domain is a term used to indicate that works are no longer protected by copyright and related rights. In the EU, this is the case when the maker has been deceased for at least 70 years. In that case, there is no rightful claimant and there is no permission needed to use the work.

yes

Creation

Maker
Mattheus Ignatius van Bree
Dating
tussen 1816 - 1817
Materials
doek, olieverf
Technique
geschilderd
Measurements
Algemeen (afmetingen volgens catalogus 1983): 430 × 574cm (4300 × 5740mm)

Subject

Image
historiestuk, stadhuis, kerk, burgemeester, vrouw, stadsgezicht, man, kind
Depicted
Pieter Adriaansz. van der Werf
Topography
leiden

Acquisition

Dating
1872
Means of acquisition
Overdracht
Thanks to
Overdracht Stadhuis Leiden, 1872
Questions?
collectie@lakenhal.nl
Receive our newsletter?
Subscribe

Part of

The building

Read the whole story

Part of

Siege and Relief of Leiden

Read the whole story

Part of

Militant women

Read the whole story